అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ తీవ్రరూపం దాల్చుతున్నాయి. మాజీ అమెరికా అధ్యక్షుడు Donald Trump ప్రతిపాదించిన పలు షరతులు, వాటికి ప్రతిగా ఇరాన్ పెట్టిన డిమాండ్లు పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టంగా మార్చుతున్నాయి. ముఖ్యంగా అణు కార్యక్రమం నిలిపివేత, హార్ముజ్ జలసంధి (Hormuz Strait) వినియోగంపై నియంత్రణలు, అలాగే ఆంక్షల ఎత్తివేత వంటి అంశాలు చర్చల్లో ప్రధానంగా నిలుస్తున్నాయి.
ఇరాన్ తమపై విధించిన ఆర్థిక ఆంక్షలను పూర్తిగా తొలగించాలని, మధ్యప్రాచ్యంలో ఉన్న అమెరికా సైనిక స్థావరాలను తగ్గించాలని గట్టిగా డిమాండ్ చేస్తోంది. మరోవైపు ట్రంప్ వైపు నుంచి కఠినమైన షరతులు వస్తుండటంతో చర్చలు సజావుగా సాగడం లేదు. ఈ పరిస్థితుల్లో Pakistan మధ్యవర్తిత్వ పాత్ర పోషించేందుకు ముందుకు రావడం ఆసక్తికరంగా మారింది. పాకిస్తాన్ ఆర్మీ చీఫ్ మున్నీర్ ద్వారా ఇరాన్కు ప్రతిపాదనలు వెళ్లినట్లు సమాచారం.
ఈ పరిణామాలు చూస్తుంటే, ఇది సాధారణ దౌత్య చర్చలు కాకుండా ఒక “షరతుల యుద్ధం”గా మారినట్లు కనిపిస్తోంది. ఇరాన్ కూడా హార్ముజ్ జలసంధి దాటే నౌకలపై ఫీజు విధించే ప్రతిపాదన చేయడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఈ జలసంధి ప్రపంచ చమురు సరఫరాకు కీలక మార్గం కావడంతో, ఇక్కడ ఏ చిన్న ఉద్రిక్తత జరిగినా దాని ప్రభావం అంతర్జాతీయ మార్కెట్లపై పడే అవకాశం ఉంది.
ఈ సంక్షోభం భారత్పై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. భారత్ తన చమురు అవసరాల కోసం మధ్యప్రాచ్య దేశాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. కాబట్టి హార్ముజ్ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే చమురు ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా, భారత్–అమెరికా సంబంధాలు, భారత్–ఇరాన్ సంబంధాలు రెండింటినీ సమతుల్యం చేయాల్సిన అవసరం కూడా ఉంటుంది.
ఇదే సమయంలో ట్రంప్ గతంలో జరిగిన కొన్ని ఆపరేషన్లను తానే ఆపించానని ప్రకటించడం, తన ప్రభావాన్ని చూపించే ప్రయత్నంగా భావిస్తున్నారు. దీంతో ఈ సంక్షోభం వ్యక్తిగత రాజకీయ అహంకారంతో కూడుకున్నదా అన్న సందేహాలు కూడా వ్యక్తమవుతున్నాయి.
మొత్తానికి, అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న ఈ ఉద్రిక్తతలు ఎప్పుడు తగ్గుతాయో స్పష్టత లేదు. చినికి చినికి గాలివానగా మొదలైన ఈ పరిస్థితి పెద్ద సంక్షోభంగా మారే ప్రమాదం ఉంది. పాకిస్తాన్ జోక్యం, ట్రంప్ విధానాలు, ఇరాన్ ప్రతిస్పందనలు—all కలిసి ఈ సమస్యను మరింత క్లిష్టంగా మార్చుతున్నాయి. భారత్ సహా ప్రపంచ దేశాలు ఈ పరిణామాలను ఆందోళనతో గమనిస్తున్నాయి.
