హైదరాబాద్, జూన్ 13: ఈ రోజుల్లో బ్యాంక్ ఖాతా లేని వ్యక్తిని కనుగొనడం చాలా కష్టం. జీతాలు, యూపీఐ చెల్లింపులు, ఆన్లైన్ షాపింగ్, విద్యుత్ బిల్లులు, డబ్బు బదిలీలు.. ఇలా ప్రతి ఆర్థిక లావాదేవీలో బ్యాంక్ ఖాతా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. అయితే చాలా మంది ఖాతాదారులను వేధించే ప్రధాన సమస్యల్లో ఒకటి మినిమం బ్యాలెన్స్ పెనాల్టీ.
ఖాతాలో నిర్దేశిత కనీస నిల్వ లేకపోతే బ్యాంకులు జరిమానా విధిస్తాయి. దీంతో చాలా మంది మనసులో ఒకే ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. “మన సొంత డబ్బు మనమే వాడుకుంటే బ్యాంకులు ఎందుకు పెనాల్టీ వసూలు చేస్తాయి?” అనే సందేహం చాలామందిలో ఉంటుంది. అయితే దీని వెనుక కేవలం నిబంధనలు మాత్రమే కాకుండా పెద్ద బ్యాంకింగ్ వ్యాపార వ్యూహం కూడా దాగి ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
బ్యాంకుల అసలు ఆదాయం ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?
చాలామంది బ్యాంకులు ఏటీఎం ఛార్జీలు, సర్వీస్ ఫీజులు, పెనాల్టీల ద్వారా భారీగా సంపాదిస్తాయని భావిస్తారు. కానీ బ్యాంకుల ప్రధాన ఆదాయం రుణాల ద్వారానే వస్తుంది.
ఖాతాదారులు బ్యాంకుల్లో జమ చేసిన డబ్బును బ్యాంకులు గృహ రుణాలు, వాహన రుణాలు, వ్యక్తిగత రుణాలు, వ్యాపార రుణాల రూపంలో ఇతరులకు అప్పుగా ఇస్తాయి. డిపాజిటర్లకు 3 నుంచి 4 శాతం వరకు వడ్డీ చెల్లించే బ్యాంకులు, అదే డబ్బును రుణాల రూపంలో 8 నుంచి 12 శాతం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వడ్డీకి అందిస్తాయి. ఈ రెండు వడ్డీ రేట్ల మధ్య ఉండే వ్యత్యాసమే బ్యాంకుల ప్రధాన లాభం.
మినిమం బ్యాలెన్స్ ఎందుకు అవసరం?
బ్యాంకులు పెద్ద మొత్తంలో రుణాలు ఇవ్వాలంటే వాటి వద్ద నిరంతరం తగినంత డిపాజిట్లు ఉండాలి. ఖాతాదారులు తమ ఖాతాల్లో కనీస నిల్వను కొనసాగించడం వల్ల బ్యాంకులకు నిధుల లభ్యత ఉంటుంది.
ఒకవేళ లక్షల మంది ఖాతాదారులు తమ ఖాతాలను జీరో బ్యాలెన్స్గా మార్చుకుంటే, బ్యాంకుల రుణాలివ్వగల సామర్థ్యం తగ్గిపోతుంది. తద్వారా వాటి వ్యాపారంపై ప్రభావం పడుతుంది. అందుకే బ్యాంకులు మినిమం బ్యాలెన్స్ నిబంధనలను అమలు చేస్తాయి.
ప్రతి ఖాతా వెనుక బ్యాంకుకు ఖర్చు ఉంటుంది
డిజిటల్ యుగంలో అన్ని సేవలు ఆటోమేటిక్గా జరుగుతున్నా, ప్రతి యాక్టివ్ బ్యాంక్ ఖాతాను నిర్వహించడానికి బ్యాంకులకు భారీ వ్యయం అవుతుంది.
- ఏటీఎం నెట్వర్క్ నిర్వహణ
- నెట్ బ్యాంకింగ్ సేవలు
- మొబైల్ యాప్ల నిర్వహణ
- డేటా భద్రత
- కస్టమర్ కేర్ సేవలు
- సాంకేతిక మౌలిక వసతుల నిర్వహణ
ఈ సేవల కోసం బ్యాంకులు ప్రతి ఏడాది కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తాయి. తక్కువ డిపాజిట్లు లేదా జీరో బ్యాలెన్స్ ఖాతాల నుంచి ఆదాయం లేకపోయినా నిర్వహణ ఖర్చు మాత్రం ఉంటుంది. ఈ నష్టాన్ని కొంతవరకు భర్తీ చేసుకోవడానికే పెనాల్టీ ఛార్జీలు విధిస్తాయి.
పెనాల్టీ డబ్బు ఎక్కడికి వెళ్తుంది?
మినిమం బ్యాలెన్స్ జరిమానాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం బ్యాంకుల “నాన్-ఇంటరెస్ట్ ఇన్కమ్” కేటగిరీలోకి వెళ్తుంది. అంటే వడ్డీ కాకుండా ఇతర మార్గాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో ఇది భాగమవుతుంది.
మినిమం బ్యాలెన్స్ లేకపోతే ప్రత్యామ్నాయం ఉందా?
ఉంది. మినిమం బ్యాలెన్స్ నిర్వహించలేని ఖాతాదారుల కోసం బేసిక్ సేవింగ్స్ బ్యాంక్ డిపాజిట్ అకౌంట్ (BSBDA) అనే జీరో బ్యాలెన్స్ ఖాతా సదుపాయాన్ని భారతీయ బ్యాంకులు అందిస్తున్నాయి.
ఈ ఖాతాలకు:
- కనీస నిల్వ అవసరం లేదు.
- ఖాతాలో డబ్బు లేకపోయినా పెనాల్టీ ఉండదు.
- ప్రాథమిక బ్యాంకింగ్ సేవలు అందుబాటులో ఉంటాయి.
సామాన్య, మధ్యతరగతి ప్రజలకు బ్యాంకింగ్ సేవలు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలనే ఉద్దేశంతో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ఈ సదుపాయాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.
ఖాతాదారులు ఏం చేయాలి?
మీకు మినిమం బ్యాలెన్స్ నిర్వహించడం కష్టంగా ఉంటే, మీరు ఉపయోగిస్తున్న బ్యాంకును సంప్రదించి మీ సాధారణ సేవింగ్స్ ఖాతాను BSBDA ఖాతాగా మార్చుకోవచ్చు. లేదా కొత్తగా జీరో బ్యాలెన్స్ ఖాతాను ప్రారంభించవచ్చు.
ముగింపు
మినిమం బ్యాలెన్స్ పెనాల్టీ అనేది కేవలం బ్యాంకుల ఆదాయం కోసం మాత్రమే కాదని, వాటి నిర్వహణ వ్యయాలు, రుణ వ్యవస్థ కొనసాగింపులో భాగమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయితే ఖాతాదారుల అవసరాలకు అనుగుణంగా సరైన ఖాతా రకాన్ని ఎంచుకునే హక్కు ప్రతి ఒక్కరికీ ఉందని గుర్తుంచుకోవాలి.
