గోల్కొండ జగదంబ మహంకాళి ఆలయంలోనే తొలి బోనం ఎందుకు? బోనాల పండుగ విశిష్టత, చరిత్ర, 2026 ఏర్పాట్లు

తెలంగాణ ప్రజలకు ఆషాఢ మాసం వచ్చిందంటే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది బోనాల పండుగ. అమ్మవారిపై అపార భక్తి, సంప్రదాయం, సంస్కృతికి ప్రతీకగా నిలిచిన ఈ పండుగకు ప్రతి ఏడాది గోల్కొండ కోటలోని శ్రీ జగదంబ మహంకాళి ఆలయంలో తొలి బోనంతో శ్రీకారం చుడతారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జరిగే బోనాల ఉత్సవాలకు గోల్కొండలో జరిగే తొలి బోనం ప్రారంభ సంకేతంగా భావిస్తారు.

గోల్కొండలోనే తొలి బోనం ఎందుకు?

గోల్కొండ కోటలో వెలసిన శ్రీ జగదంబ మహంకాళి అమ్మవారికి దాదాపు 950 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉందని ఆలయ అర్చకులు తెలిపారు. ఆషాఢ మాసం ప్రారంభమైన తర్వాత వచ్చే తొలి గురువారం లేదా ఆదివారం ఇక్కడ బోనాల ఉత్సవాలు ప్రారంభమవుతాయి. గోల్కొండలో తొలి బోనం సమర్పించిన అనంతరమే హైదరాబాద్‌తో పాటు తెలంగాణలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో బోనాల ఉత్సవాలు నిర్వహించడం అనాదిగా వస్తున్న సంప్రదాయం.

భక్తులు కోరుకున్న కోరికలను అమ్మవారు తీర్చుతారనే విశ్వాసంతో ప్రతి ఏడాది లక్షలాది మంది గోల్కొండకు చేరుకుని బోనం సమర్పిస్తారు. జగదంబ మహంకాళి ఆలయంతో పాటు ఎల్లమ్మ తల్లి ఆలయం కూడా ఇక్కడే ఉండటం ఈ క్షేత్రానికి మరింత విశిష్టతను తీసుకొచ్చింది.

బోనాల సంప్రదాయం ఎలా ప్రారంభమైంది?

సుమారు 150 సంవత్సరాల క్రితం అంటువ్యాధులు విస్తృతంగా ప్రబలిన సమయంలో ప్రజలు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారు. చిన్నపిల్లలు, వృద్ధులు పెద్ద సంఖ్యలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన నేపథ్యంలో గ్రామస్తులు అమ్మవారిని ప్రార్థిస్తూ తమను కాపాడితే ప్రతి ఏడాది బోనం సమర్పిస్తామని మొక్కుకున్నారని చెబుతారు. అనంతరం వ్యాధులు తగ్గడంతో కృతజ్ఞతగా అమ్మవారికి మట్టి పాత్రలో వండిన అన్నం, పెరుగు, బెల్లం తదితర నైవేద్యాలతో బోనం సమర్పించే ఆచారం ప్రారంభమై నేటికీ కొనసాగుతోంది.

వర్షాకాలం ప్రారంభమయ్యే ఈ సమయంలో పంటలు బాగా పండాలని, ప్రజల ఆరోగ్యం కాపాడాలని, గ్రామాల్లో సుఖశాంతులు నెలకొనాలని కోరుకుంటూ అమ్మవారికి బోనం సమర్పించడం బోనాల పండుగ ప్రధాన ఉద్దేశంగా భావిస్తారు.

ఆషాఢ మాసంలో ప్రత్యేక పూజలు

గోల్కొండ జగదంబ మహంకాళి ఆలయంలో ఆషాఢ మాసం మొత్తం తొమ్మిది ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.

• తొలి గురువారం లేదా ఆదివారం బోనాల ప్రారంభం
• ఐదో పూజ సందర్భంగా చండీ హోమం
• ఏడో పూజ రోజు శాకాంబరి అలంకరణ
• అదే రోజున అమ్మవారి పల్లకి సేవ
• తొమ్మిదో పూజ రోజు ముగింపు కార్యక్రమాలు వైభవంగా నిర్వహిస్తారు.

ఈ ప్రత్యేక పూజలకు వేలాది మంది భక్తులు హాజరై అమ్మవారి ఆశీస్సులు పొందుతారు.

2026 తొలి బోనాల ఏర్పాట్లు

2026 జూలై 19న గోల్కొండ కోటలో తొలి బోనం నిర్వహించనున్నారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయాన్ని సర్వాంగ సుందరంగా అలంకరించి భక్తులకు ఎలాంటి ఇబ్బందులు కలగకుండా అన్ని ఏర్పాట్లు చేసినట్లు ఆలయ అధికారులు తెలిపారు.

ఎండోమెంట్స్ శాఖ ఆధ్వర్యంలో పోలీస్ శాఖ, వాటర్ వర్క్స్, పురావస్తు శాఖతో పాటు ఇతర ప్రభుత్వ విభాగాలు సమన్వయంతో పని చేస్తున్నాయి. తాగునీరు, భద్రత, క్యూ లైన్లు, పారిశుద్ధ్యం, ట్రాఫిక్ నియంత్రణ వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకుంటున్నారు.

జూలై 19న కార్యక్రమాల షెడ్యూల్

తొలి బోనం రోజున తెల్లవారుజామున అమ్మవారికి అభిషేకం, ప్రత్యేక పూజలు, అలంకరణ, అర్చనలు, కుంకుమార్చన నిర్వహిస్తారు. అనంతరం తొట్టెల ఊరేగింపు, రథోత్సవం ప్రారంభమవుతుంది.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు, మంత్రులు, ఎండోమెంట్స్ శాఖ అధికారులు, ఆలయ కార్యనిర్వాహక అధికారులు అమ్మవారికి పట్టు వస్త్రాలు సమర్పిస్తారు. అనంతరం వివిధ ప్రాంతాల నుంచి బయలుదేరే ఊరేగింపులు గోల్కొండ కోటలోని బంజారా దర్వాజా వద్ద కలుసుకుని నజర్ బోనం కార్యక్రమంలో పాల్గొంటాయి. సాయంత్రానికి భక్తులు అమ్మవారికి బోనాలు సమర్పించి ప్రత్యేక దర్శనం పొందుతారు.

రాష్ట్రవ్యాప్తంగా బోనాల సందడి

గోల్కొండలో తొలి బోనం అనంతరం హైదరాబాద్‌లోని బల్కంపేట, లాల్ దర్వాజా తదితర ప్రముఖ మహంకాళి ఆలయాల్లో వరుసగా నాలుగు ఆదివారాల పాటు బోనాల ఉత్సవాలు వైభవంగా కొనసాగుతాయి. తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నిలిచే ఈ వేడుకల్లో లక్షలాది మంది భక్తులు పాల్గొని అమ్మవారి ఆశీస్సులు పొందుతారు.

ఈ ఏడాది కూడా గోల్కొండ జగదంబ మహంకాళి ఆలయంలో జరిగే తొలి బోనాలతో తెలంగాణలో బోనాల పండుగ ఘనంగా ప్రారంభం కానుంది. భక్తి, సంప్రదాయం, సంస్కృతి కలగలిసిన ఈ వేడుకలు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని సృష్టించనున్నాయి.