హైదరాబాద్: తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టిన మూసీ నది పునరుజ్జీవనం, రివర్‌ఫ్రంట్ అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులో కీలక ముందడుగు పడింది. మూసీ రివర్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (MRDCL) రెండు ప్యాకేజీల్లో టెండర్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది. హిమాయత్ సాగర్, ఉస్మాన్ సాగర్ పరిసరాల నుంచి బాపూఘాట్ వరకు సుమారు 19.5 కిలోమీటర్ల మేర అభివృద్ధి పనులు చేపట్టేందుకు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసింది. అయితే, మూసీ ప్రక్షాళన పేరుతో గతంలో ఇళ్ల కూల్చివేతలు, నిర్వాసితుల సమస్యలు తెరపైకి రావడంతో.. ఈసారి కూడా అలాంటి పరిస్థితులు ఎదురవుతాయా అనే ప్రశ్నలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
రెండు జోన్లుగా మూసీ అభివృద్ధి పనులు
మూసీ నది పునరుజ్జీవనం, రివర్‌ఫ్రంట్ అభివృద్ధి పనులను జోన్ 1A, జోన్ 1B పేర్లతో రెండు ప్యాకేజీలుగా విభజించినట్లు అందించిన వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. హిమాయత్ సాగర్, ఉస్మాన్ సాగర్ నుంచి బాపూఘాట్ వరకు నది పరిధిలో వివిధ మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయనున్నారు.
ఈ ప్రాజెక్టులో నది ప్రక్షాళన, పూడిక తొలగింపు, వరద ముప్పు తగ్గించే పనులు, నదికి ఇరువైపులా రిటైనింగ్ వాల్స్ నిర్మాణం, రోడ్లు, వంతెనలు, మురుగునీటి నిర్వహణకు అవసరమైన వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేయడం వంటి పనులు ఉన్నాయి. యుటిలిటీ కారిడార్లు, స్టార్మ్ వాటర్ డ్రెయిన్లు, క్రాస్ డ్రైనేజీ నిర్మాణాలు, ప్రధాన మురుగునీటి పైప్‌లైన్లు, రబ్బర్ డ్యామ్‌ల నిర్మాణం కూడా ప్రణాళికలో భాగంగా ఉన్నట్లు సమాచారం.
ఐకానిక్ కేబుల్‌స్టే బ్రిడ్జి నిర్మాణం
ఔటర్ రింగ్ రోడ్ (ORR) మీదుగా ఐకానిక్ కేబుల్‌స్టే బ్రిడ్జి నిర్మాణం కూడా ఈ ప్రాజెక్టులో కీలక అంశంగా ప్రస్తావించబడింది. మూసీ పరిసరాల్లో రవాణా సౌకర్యాలను మెరుగుపరచడంతో పాటు, నది ప్రవాహ నియంత్రణ, వరదల నివారణ, మురుగునీటి నిర్వహణకు సంబంధించిన మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిపై దృష్టి పెట్టనున్నారు.
ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) మార్గదర్శకాల ప్రకారం ఈ పనులను EPC (Engineering, Procurement and Construction) టర్న్‌కీ విధానంలో చేపట్టనున్నట్లు సమాచారం. ఈ విధానంలో కాంట్రాక్టు సంస్థ ప్రాజెక్టు డిజైన్ నుంచి నిర్మాణం పూర్తయ్యే వరకు బాధ్యత వహించాలి. నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత ఐదేళ్ల పాటు నిర్వహణ బాధ్యతలు కూడా కాంట్రాక్టు సంస్థకే అప్పగించనున్నారు.
టెండర్ల షెడ్యూల్ ఖరారు
MRDCL విడుదల చేసిన టెండర్ షెడ్యూల్ ప్రకారం, టెండర్ పత్రాల డౌన్‌లోడ్ అక్టోబర్ 15వ తేదీ సాయంత్రం 4 గంటల నుంచి ప్రారంభమవుతుంది. అక్టోబర్ 29వ తేదీ మధ్యాహ్నం 3 గంటలకు ప్రీ-బిడ్ సమావేశం నిర్వహించనున్నారు.
నవంబర్ 26వ తేదీ సాయంత్రం 5 గంటల వరకు బిడ్లను సమర్పించవచ్చు. నవంబర్ 27వ తేదీ ఉదయం 11 గంటల నుంచి టెక్నికల్ బిడ్లను తెరవనున్నారు.
తొలిదశలో రూ.7,345 కోట్ల పనులకు ఆమోదం?
హైదరాబాద్ మూసీ రివర్‌ఫ్రంట్ ప్రాజెక్టు తొలి దశలో గాంధీ సరోవర్ వరకు 21 కిలోమీటర్ల అభివృద్ధి పనుల కోసం ప్రభుత్వం ఇప్పటికే రూ.7,345 కోట్లకు సంబంధించిన ఉత్తర్వులు జారీ చేసినట్లు కథనంలో పేర్కొనబడింది. తాజాగా సుమారు 19.5 కిలోమీటర్ల పరిధిలో రెండు జోన్లకు సంబంధించి టెండర్ల ప్రక్రియ ముందుకు సాగుతోంది.
జోన్ 1A పరిధిలో హిమాయత్ సాగర్ నుంచి బాపూఘాట్ వరకు చైనేజ్ 1+320 మీటర్ల నుంచి 8+850 మీటర్ల వరకు, సుమారు 7.53 కిలోమీటర్ల మేర పనులు చేపట్టనున్నట్లు వివరాలు చెబుతున్నాయి. డ్యామ్ భద్రతకు సంబంధించిన నిబంధనల కారణంగా మొదట ప్రస్తావించిన 9.20 కిలోమీటర్ల పరిధిని 7.53 కిలోమీటర్లకు తగ్గించినట్లు సమాచారం. ఈ జోన్‌కు సంబంధించిన అంచనా వ్యయం రూ.3,232.1 కోట్లుగా పేర్కొనబడింది. అయితే, ఈ వ్యయ వివరాలు, జోన్ల పరిధి, మొత్తం ప్రాజెక్టు వ్యయంపై అధికారిక టెండర్ పత్రాలతో స్పష్టత అవసరం.
అభివృద్ధి పేరుతో ఇళ్ల కూల్చివేతలు వద్దంటున్న స్థానికులు
మూసీ నది ప్రక్షాళన అవసరమేనని, నదిని శుభ్రపరచడం, మురుగునీటి సమస్యను పరిష్కరించడం, వరద ముప్పును తగ్గించడం వంటి చర్యలు చేపట్టాలని పలువురు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అయితే, ఈ పనుల పేరుతో నివాస గృహాలను కూల్చివేయకూడదన్నది స్థానికుల ప్రధాన ఆందోళనగా ఉంది.
గతంలో మూసీ అభివృద్ధి పేరుతో చేపట్టిన చర్యల వల్ల ప్రజలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారని విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే ఇళ్ల కూల్చివేతలపై ఆందోళనలో ఉన్న ప్రజలకు, భూములపై 22A నిషేధిత జాబితాకు సంబంధించిన సమస్యలు కూడా అదనపు భారంగా మారాయని విమర్శకులు అంటున్నారు.
ఇప్పుడు మరోసారి కూల్చివేతలు చేపడితే ప్రజల్లో అసంతృప్తి పెరిగి, నిరసనలు తీవ్రతరం అయ్యే అవకాశం ఉందనే హెచ్చరికలు వినిపిస్తున్నాయి. అయితే, తాజా టెండర్ నోటిఫికేషన్‌లోనే నిర్దిష్ట ఇళ్లను కూల్చివేయనున్నట్లు నిర్ధారించే వివరాలు అందుబాటులో లేవు.
కోర్టు సూచనలు పాటిస్తారా? నిర్వాసితులకు భరోసా ఉంటుందా?
మూసీ అభివృద్ధి పనుల విషయంలో కోర్టు ఆదేశాలు, వర్తించే చట్టపరమైన నిబంధనలు పాటిస్తారా? నివాస గృహాలు, ఆస్తులపై ప్రభావం పడే ప్రాంతాలను ఎలా గుర్తిస్తారు? ప్రభావిత కుటుంబాలకు ముందస్తు సమాచారం, పునరావాసం, పరిహారం వంటి అంశాలపై ప్రభుత్వం ఎలాంటి విధానం అనుసరిస్తుంది? అనే ప్రశ్నలు కీలకంగా మారుతున్నాయి.
మూసీ ప్రక్షాళన, రివర్‌ఫ్రంట్ అభివృద్ధి ప్రాజెక్టును ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా భావిస్తున్న నేపథ్యంలో, అభివృద్ధి పనులు పారదర్శకంగా జరగడంతో పాటు స్థానికుల హక్కులు, కోర్టు ఆదేశాలు, పర్యావరణ అంశాలకు తగిన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.
మొత్తంగా, మూసీ అభివృద్ధి పనులకు టెండర్లు విడుదల కావడంతో ప్రాజెక్టు తదుపరి దశలోకి అడుగుపెట్టింది. అయితే, నదిని శుభ్రపరచడం, వరద ముప్పును తగ్గించడం వంటి లక్ష్యాలతో పాటు, ప్రజల ఇళ్లు, జీవనోపాధి, ఆస్తుల రక్షణకు ప్రభుత్వం ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటుందన్నదే ఇప్పుడు ప్రధాన చర్చగా మారింది.
