నిజంగానే తెలంగాణ అభివృద్ధిలో దూసుకుపోతుందా? అప్పులు, అవినీతి, వ్యవస్థ వైఫల్యాలపై సమీక్ష

10 ఏళ్ల ప్రత్యేక రాష్ట్ర ప్రయాణం – అభివృద్ధి, అప్పులు, అవినీతి, వ్యవస్థ వైఫల్యంపై నిష్పక్షపాత విశ్లేషణ

తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడి దాదాపు 10 సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయి. ఈ 10 ఏళ్ల కాలంలో తెలంగాణ నిజంగా అభివృద్ధిలో దూసుకుపోయిందా? ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగయ్యాయా? పేదవాడు పేదవాడిగానే, ధనవంతుడు ధనవంతుడిగానే మిగిలిపోయాడా? అన్న ప్రశ్నలు నేడు ప్రతి చర్చలో వినిపిస్తున్నాయి.

ప్రత్యేక రాష్ట్రం సాధించుకున్నప్పుడు ప్రజల్లో ఉన్న ఆశలు అపారమైనవి. నీళ్లు, నిధులు, నియామకాలు – అన్నీ తెలంగాణకే వస్తాయన్న నమ్మకం ఉండేది. కానీ వాస్తవ పరిస్థితిని పరిశీలిస్తే, అభివృద్ధి పేరుతో అప్పులు, సంక్షేమం పేరుతో రాజకీయ లాభాలు, పరిపాలన పేరుతో అవినీతి పెరిగిందన్న విమర్శలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి

పేదరికం తగ్గిందా? లేక అంతరం పెరిగిందా?

ప్రత్యేక రాష్ట్రం వచ్చిన తర్వాత పేదరికం పూర్తిగా తగ్గిపోయిందని చెప్పగలమా? గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ నిరుద్యోగం, భూమిలేని కూలీల సమస్యలు అలాగే ఉన్నాయి. సంక్షేమ పథకాలు వచ్చినా అవి అందరికీ సమానంగా అందాయా అన్నదే ప్రధాన ప్రశ్న. పేదవాళ్లు పేదవాళ్లుగానే, గొప్పవాళ్లు గొప్పవాళ్లుగానే ఉండిపోయారని అనిపించే పరిస్థితి ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది.

ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో అవినీతి – అసలు మార్పు ఎక్కడి నుంచి రావాలి?

ప్రజలు ఎక్కువగా బాధపడుతున్న అంశం ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో అవినీతి. రెవెన్యూ శాఖ, రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయాలు, ఇరిగేషన్ శాఖ, సీసీఎల్ఏ కార్యాలయాలు, పోలీస్ డిపార్ట్‌మెంట్ – దాదాపు ప్రతి చోట లంచం లేకుండా పని జరగదన్న అభిప్రాయం ప్రజల్లో బలంగా ఉంది.

ప్రభుత్వ ఉద్యోగి ఒక రాజకీయ నాయకుడిలా ఐదేళ్లు కాదు, 30–35 ఏళ్లు సర్వీస్ చేస్తాడు. నిజంగా ప్రభుత్వ ఉద్యోగులే నిబద్ధతతో పనిచేస్తే, లంచం తీసుకోకుండా తమ విధులు నిర్వర్తిస్తే, వ్యవస్థ తానే సెట్ అవుతుందని చాలామంది భావిస్తున్నారు. కానీ వాస్తవంలో పరిస్థితి ఇందుకు విరుద్ధంగా ఉంది.

అప్పులతో చేసిన అభివృద్ధేనా?

ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌గా ఉన్న సమయంలో మూడు ప్రాంతాలు కలిపి దాదాపు రూ.85 వేల కోట్ల అప్పు మాత్రమే ఉంది. తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తర్వాత 10 ఏళ్లలోనే ఆ అప్పు రెండు లక్షల కోట్లకు పైగా చేరిందన్న విమర్శ ఉంది. మిగులు బడ్జెట్ మాటలు వినిపించినా, వాస్తవంగా రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితి అప్పుల మీదనే ఆధారపడిందని అనేక ఆర్థికవేత్తలు చెబుతున్నారు.

అప్పు చేయడం తప్పు కాదు, కానీ ఆ అప్పు ప్రజలకు దీర్ఘకాల ప్రయోజనం కలిగించే విధంగా ఉపయోగించారా? లేక రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం, ఎన్నికల మేనేజ్‌మెంట్ కోసం వినియోగించారా? అన్నదే అసలు చర్చ.

గత ప్రభుత్వం – మంచి పథకాలు, బలహీనమైన అమలు

టీఆర్ఎస్ (తరువాత బీఆర్ఎస్) ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన సంక్షేమ పథకాలు ఆలోచన పరంగా చాలా గొప్పవే. దళిత బంధు, రైతు బంధు, రైతు బీమా, మిషన్ భగీరథ వంటి పథకాలు నిజంగా అమోఘమైనవి. కానీ ఈ పథకాలు క్షేత్ర స్థాయిలో ఎలా అమలయ్యాయన్నదే ప్రశ్న.

ఎమ్మెల్యేల స్థాయిలో భారీ అవకతవకలు జరిగాయన్న ఆరోపణలు ఉన్నాయి. దళిత బంధు లాంటి పథకాలను కూడా కొందరు నేతలు వదల్లేదన్న విమర్శలు ప్రజల్లో ఉన్నాయి. సీఎం స్థాయిలో క్షేత్రస్థాయి పర్యవేక్షణ లోపించిందన్న భావన కూడా బలంగా ఉంది. చుట్టూ భజన చేసే నాయకుల మాటలకే పరిమితమై, వాస్తవ పరిస్థితిని సరిగా అంచనా వేయలేకపోయారన్న విమర్శలు ఉన్నాయి.

ధరణి, భూ సమస్యలు, రెవెన్యూ రికార్డులు

ధరణి పోర్టల్ ద్వారా భూ పరిపాలన పారదర్శకంగా చేస్తామని చెప్పినా, వాస్తవంలో సామాన్యుల భూములు, అసైన్డ్ భూములు పెద్ద సమస్యగా మారాయి. రెవెన్యూ రికార్డుల తారుమారు, భూ వివాదాలు పెరిగాయన్న ఆరోపణలు ఇప్పటికీ పరిష్కారం కావడం లేదు.

ప్రభుత్వం మారింది… సమస్యలు మారాయా?

బీఆర్ఎస్ ఓడిపోవడం రాజకీయంగా సహజమైన ప్రక్రియే. ఒకసారి ఒక పార్టీ, మరోసారి ఇంకో పార్టీ అధికారంలోకి వస్తుంది. కానీ ప్రజల సమస్యలు మాత్రం అలాగే ఉంటే, పాలన మారిందని ఎలా చెప్పగలం? గత ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించినట్టే, ప్రస్తుత ప్రభుత్వాన్ని కూడా ప్రశ్నించాల్సిన బాధ్యత ప్రజలపై ఉంది.

ముగింపు

తెలంగాణ అభివృద్ధి పూర్తిగా విఫలమైంది అని చెప్పడం ఎంత తప్పో, అద్భుతంగా జరిగిందని చెప్పడం కూడా అంతే తప్పు. మంచి పథకాలు వచ్చాయి, కానీ అమలులో లోపాలు ఉన్నాయి. అభివృద్ధి జరిగింది, కానీ అప్పుల భారంతో. అసలు మార్పు రావాలంటే ప్రజలు ప్రశ్నించాలి, నాయకులు బాధ్యత వహించాలి, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు నిబద్ధతతో పనిచేయాలి.

వ్యవస్థ మారాలంటే ఒకరి వల్ల కాదు – ప్రజలు, పాలకులు, అధికారులు – ముగ్గురి నుంచే మార్పు మొదలవ్వాలి. అప్పుడే తెలంగాణ నిజమైన అభివృద్ధి దిశగా దూసుకుపోతుందని చెప్పగలం.