మహాలక్ష్మి ఫ్రీ బస్‌తో మహిళలకు ఊరట.. ఆటో డ్రైవర్లకు మాత్రం కష్టాలేనా?
తెలంగాణలో మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణం కల్పిస్తున్న మహాలక్ష్మి పథకం ఒకవైపు మహిళలకు ఆర్థికంగా ఊరట కల్పిస్తుంటే.. మరోవైపు ఆటో డ్రైవర్ల జీవనోపాధిపై ప్రభావం చూపుతోందా? అనే చర్చ రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది.
మహిళలు ఉద్యోగాలకు వెళ్లినా, విద్యార్థినులు కాలేజీలకు వెళ్లినా, మార్కెట్లకు వెళ్లినా బస్సుల్లో ఉచితంగా ప్రయాణించే అవకాశం ఉండటంతో వారి రోజువారీ రవాణా ఖర్చు తగ్గుతోంది. కుటుంబ బడ్జెట్‌లో కొంత మొత్తం ఆదా అవుతోందనే వాదన ఉంది.
అయితే ఇదే సమయంలో ఆటో స్టాండ్లలో ప్రయాణికుల కోసం గంటల తరబడి ఎదురుచూస్తున్న డ్రైవర్ల పరిస్థితి ఏమిటన్న ప్రశ్న కూడా తెరపైకి వస్తోంది.
గ్యాస్, పెట్రోల్ ఖర్చులు.. వాహన నిర్వహణ.. EMIలు.. కుటుంబ అవసరాలు.. పిల్లల చదువులు.. ఇలా ఎన్నో ఖర్చుల మధ్య రోజంతా ఆటో నడిపిన తర్వాత చేతిలో ఎంత మిగులుతోంది? అన్నదే ఇప్పుడు ప్రధాన చర్చగా మారింది.
మహిళలకు మహాలక్ష్మి పథకం ఎంతవరకు ఉపయోగకరం?
మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణం కల్పించడం వల్ల ప్రత్యక్షంగా ప్రయాణ ఖర్చు తగ్గుతుంది.
ఉద్యోగానికి ప్రతిరోజూ వెళ్లే మహిళ ఒక నెలలో అనేక రోజుల పాటు బస్సులో ప్రయాణిస్తే.. గతంలో చెల్లించిన ప్రయాణ ఖర్చు ఇప్పుడు కుటుంబ అవసరాలకు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంటుంది.
ఆ డబ్బును ఇంటి ఖర్చులకు, పిల్లల చదువులకు, నిత్యావసర సరుకులకు ఉపయోగించుకోవచ్చు. కొంతమంది మహిళల చేతిలోనే ఆ మొత్తం మిగిలే అవకాశం ఉంది.
అందుకే మహిళలకు ఈ పథకం వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం లేదని చెప్పడం సరైన విశ్లేషణ కాదనే వాదన కూడా ఉంది.
ప్రత్యేకంగా ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించే మహిళలు, చిన్న వ్యాపారాలు చేసుకునేవారు, ఉద్యోగులు, కాలేజీ విద్యార్థినులకు రోజువారీ ప్రయాణం సులభంగా మారే అవకాశం ఉంది.
మరి ఆటో డ్రైవర్ల పరిస్థితి?
ఇక్కడే అసలు సమస్య మొదలవుతోంది.
ప్రజా రవాణాలో ప్రయాణికులు ఒక వాహనం నుంచి మరో వాహనానికి మారితే.. ఆ ప్రభావం ఎక్కడో ఒక చోట కనిపిస్తుంది.
మహిళలు బస్సుల్లో ఉచితంగా ప్రయాణించేందుకు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపితే.. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆటోలకు ప్రయాణికుల సంఖ్య తగ్గే అవకాశం ఉందని డ్రైవర్లు చెబుతున్నారు.
ముఖ్యంగా షేరింగ్ ఆటోలపై ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తోందనే వాదన ఉంది.
బస్‌స్టాప్ నుంచి కాలనీలకు, మెట్రో స్టేషన్ల నుంచి ఇళ్లకు, కాలేజీలు, మార్కెట్లు వంటి తక్కువ దూర ప్రయాణాల్లో ఆటోలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే అదే దూరాన్ని బస్సులో ఉచితంగా ప్రయాణించే అవకాశం ఉంటే.. ప్రయాణికుడు ఆటోకు డబ్బులు ఎందుకు ఖర్చు చేయాలనే ప్రశ్న సహజంగానే వస్తుంది.
ప్రయాణికుడి కోణంలో ఇది సహజమైన నిర్ణయం కావచ్చు. కానీ ఆటో డ్రైవర్ కోణంలో చూస్తే.. అదే ప్రయాణికుడు అతని రోజువారీ ఆదాయం.
రోజుకు రూ.300 కూడా మిగలడం లేదా?
కొంతమంది ఆటో డ్రైవర్లు రోజంతా ఆటో నడిపినా చేతిలో చాలా తక్కువ మొత్తం మిగులుతోందని చెబుతున్నట్లు ఈ చర్చలో ప్రస్తావన వచ్చింది.
కొంతమంది రోజుకు రూ.300 కూడా సంపాదించడం కష్టంగా మారిందని చెబుతున్నారని పేర్కొన్నారు.
అయితే ప్రతి ఆటో డ్రైవర్ రోజుకు కేవలం రూ.300 మాత్రమే సంపాదిస్తున్నాడని సాధారణీకరించడం సరికాదు.
ఆటో నడిపే ప్రాంతం, రూట్, పని చేసే గంటలు, షేరింగ్ ఆటోనా లేదా మీటర్ ఆటోనా, వాహనం సొంతమా లేక ఫైనాన్స్‌లో ఉందా వంటి అనేక అంశాలు డ్రైవర్ ఆదాయాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.
అయితే ఆదాయం తగ్గుతోందంటూ ఆటో డ్రైవర్లు, ఆటో సంఘాల నుంచి ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయనేది మాత్రం ఈ చర్చలో ప్రధాన అంశంగా మారింది.
ఆటో డ్రైవర్ లెక్కలు ఎలా ఉంటాయి?
రోజు ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి డ్రైవర్‌కు ఖర్చులు మొదలవుతాయి.
గ్యాస్ లేదా పెట్రోల్ ఖర్చు, రోజువారీ నిర్వహణ ఖర్చులు, వాహన రిపేర్లు, EMIలు, ఇంటి ఖర్చులు, పిల్లల చదువులు.. ఇలా ఎన్నో బాధ్యతలు ఉంటాయి.
రోజంతా ఆటో నడిపిన తర్వాత వచ్చిన ఆదాయం నుంచి ఈ ఖర్చులన్నీ తీసేస్తే చివరికి చేతిలో ఎంత మిగులుతుందనేదే అసలు ప్రశ్న.
అందుకే ఆటో డ్రైవర్ల సమస్యను కేవలం “ప్రయాణికులు తగ్గారు” అనే కోణంలో చూడకూడదని వారు కోరుతున్నారు.
వారి వాదన ప్రకారం ఇది జీవనోపాధికి సంబంధించిన అంశం.
బస్సుల్లో పెరుగుతున్న రద్దీ కూడా మరో సమస్య
ఒకవైపు ఆటోలకు ప్రయాణికులు తగ్గుతున్నారనే చర్చ జరుగుతుంటే.. మరోవైపు బస్సుల్లో రద్దీ పెరుగుతోందనే ఫిర్యాదులు కూడా వినిపిస్తున్నాయి.
ఉదయం ఉద్యోగ సమయాల్లో, కాలేజీ సమయాల్లో, సాయంత్రం తిరిగి ఇంటికి వెళ్లే సమయంలో కొన్ని రూట్లలో బస్సులు కిక్కిరిసిపోతున్నాయని ప్రయాణికులు చెబుతున్నారు.
కొన్ని సందర్భాల్లో బస్సులో నిలబడేందుకు కూడా స్థలం ఉండటం లేదనే ఫిర్యాదులు ఉన్నాయి.
సీట్ల కోసం గొడవలు, ప్రయాణికులు–కండక్టర్ల మధ్య వాగ్వాదాలు వంటి ఘటనలు కూడా సోషల్ మీడియాలో కనిపిస్తున్నాయి.
అయితే బస్సుల్లో జరిగే ప్రతి గొడవకు ఉచిత ప్రయాణమే కారణమని చెప్పలేం. రూట్‌కు ఉన్న డిమాండ్, పీక్ అవర్స్, బస్సుల సంఖ్య, ప్రయాణికుల సంఖ్య వంటి అనేక అంశాలు రద్దీకి కారణం కావచ్చు.
అయితే ప్రయాణికుల సంఖ్య పెరిగితే.. దానికి అనుగుణంగా ప్రజా రవాణా సామర్థ్యాన్ని కూడా పెంచాల్సిన అవసరం ఉంటుంది.
ఉచిత ప్రయాణం ఉంటే బస్సుల సంఖ్య పెంచాలా?
మహిళలకు ఉచిత ప్రయాణం కొనసాగించాలంటే.. పెరుగుతున్న ప్రయాణికుల సంఖ్యకు అనుగుణంగా బస్సుల సంఖ్య కూడా పెంచాల్సిన అవసరం ఉందనే డిమాండ్ వినిపిస్తోంది.
లేకపోతే ఉచిత ప్రయాణం ఉన్నప్పటికీ బస్సు ఎక్కేందుకు మహిళలు ఇబ్బంది పడే పరిస్థితి రావచ్చు.
అదే సమయంలో ఇతర ప్రయాణికులకు కూడా ఇబ్బందులు ఏర్పడవచ్చు.
అంటే ఒకే విధానం ప్రజా రవాణా వ్యవస్థలోని అనేక వర్గాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
ఆటో డ్రైవర్లు ఏం కోరుతున్నారు?
ఉచిత బస్సు ప్రయాణాన్ని పూర్తిగా వ్యతిరేకించడం తమ ఉద్దేశం కాదని ఆటో డ్రైవర్ల వర్గాల నుంచి వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి.
తమకు కూడా జీవనోపాధి అవసరమని వారు చెబుతున్నారు.
ఎన్నికల సమయంలో ఆటో డ్రైవర్లకు ఇచ్చిన హామీలను కూడా ప్రభుత్వం అమలు చేయాలని వారు కోరుతున్నారు.
ఆటో డ్రైవర్ల కోసం సంక్షేమ బోర్డు, ఆర్థిక సహాయం, ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి అవకాశాలు వంటి అంశాలపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టాలని డిమాండ్లు ఉన్నాయని ఈ చర్చలో ప్రస్తావించారు.
ఉచిత ప్రయాణాన్ని ఆపేయడమే పరిష్కారమా?
ఇక్కడ అసలు ప్రశ్న ఇదే.
మహిళలకు లభిస్తున్న ప్రయోజనాన్ని వెనక్కి తీసుకోవడమే పరిష్కారమా?
అలా చేయడం అవసరం లేదనే వాదన ఉంది.
అదే సమయంలో ఆ పథకం ప్రభావంతో ఇబ్బంది పడుతున్న వర్గాలను పూర్తిగా పట్టించుకోకపోవడం కూడా పరిష్కారం కాదు.
అందుకే ఒక వర్గానికి అందుతున్న ప్రయోజనం మరో వర్గానికి నష్టంగా మారకుండా ప్రభుత్వం సమతుల్య విధానాన్ని రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ప్రభుత్వం ఏం చేయాలి?
ఈ సమస్యపై భావోద్వేగాల కంటే డేటా ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందనే వాదన ఉంది.
ఎంతమంది మహిళలు మహాలక్ష్మి పథకాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు?
వారి కుటుంబాలకు సగటున ఎంత ప్రయాణ ఖర్చు ఆదా అవుతోంది?
ఆటో రంగంలో ప్రయాణికుల సంఖ్య ఎంత తగ్గింది?
డ్రైవర్ల ఆదాయంలో ఎంత మార్పు వచ్చింది?
ఏ రూట్లపై ఎక్కువ ప్రభావం పడుతోంది?
ఆటో డ్రైవర్లపై ఆధారపడి జీవిస్తున్న కుటుంబాలు ఎన్ని?
ఇలాంటి వివరాలను ప్రభుత్వం అధికారికంగా అధ్యయనం చేస్తే.. అసలు పరిస్థితి మరింత స్పష్టంగా బయటకు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఆటోలను ప్రజా రవాణాలో భాగం చేయవచ్చా?
ఆటో డ్రైవర్లకు ప్రత్యామ్నాయ సహాయం అందించడంతో పాటు.. వారిని ప్రజా రవాణా వ్యవస్థలోనే భాగస్వాములుగా మార్చే అవకాశాలను కూడా పరిశీలించవచ్చనే ఆలోచన ఉంది.
ఉదాహరణకు బస్‌స్టాప్ నుంచి కాలనీలకు, మెట్రో స్టేషన్ నుంచి స్థానిక ప్రాంతాలకు వెళ్లే చిన్న దూర ప్రయాణాల్లో ఆటోలను ఫీడర్ సర్వీసులుగా ఉపయోగించవచ్చా అనే అంశాన్ని పరిశీలించవచ్చు.
ఇలాంటి మోడళ్లపై ప్రభుత్వం అధ్యయనం చేస్తే ఒకవైపు ప్రజలకు చివరి దశ రవాణా సౌకర్యం మెరుగుపడటంతో పాటు.. మరోవైపు ఆటో డ్రైవర్లకు కూడా ఉపాధి అవకాశాలు కొనసాగించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇది మహిళలు వర్సెస్ ఆటో డ్రైవర్ల సమస్య కాదు
ఈ మొత్తం అంశాన్ని మహిళలు వర్సెస్ ఆటో డ్రైవర్లుగా చూడటం సరైనది కాదు.
మహిళలు ప్రజా రవాణా ప్రయాణికులు.
ఆటో డ్రైవర్లు అదే సమాజానికి రవాణా సేవలు అందించే కార్మికులు.
ఇద్దరి ప్రయోజనాలను సమతుల్యం చేయాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై ఉంటుంది.
మహిళలకు ప్రయాణ హక్కు, ఆర్థిక ఊరట కొనసాగుతూనే.. ఆటో డ్రైవర్ల జీవనోపాధికి కూడా రక్షణ కల్పించే విధానం అవసరమనే వాదన బలపడుతోంది.
అసలు సమస్య ఉచిత ప్రయాణమా? అమలు విధానమా?
మహాలక్ష్మి పథకం వల్ల మహిళలకు ప్రయోజనం ఉందా? — ఉంది.
ఆటో డ్రైవర్లలో కొందరు ఆదాయం తగ్గుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారా? — చేస్తున్నారు.
కొన్ని రూట్లలో బస్సుల రద్దీ పెరిగిందనే ఫిర్యాదులు ఉన్నాయా? — ఉన్నాయి.
అయితే ఇవన్నీ పరస్పర విరుద్ధమైన అంశాలు కావాల్సిన అవసరం లేదు.
ప్రభుత్వం ఒక వర్గానికి ప్రయోజనం అందిస్తూ.. మరో వర్గాన్ని నష్టపోకుండా చూసే విధానాన్ని రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉంది.
అందుకే అసలు ప్రశ్న “మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణం కొనసాగించాలా? వద్దా?” అనేది మాత్రమే కాదు.
“ఈ ప్రయోజనం కొనసాగుతూనే ఆటో డ్రైవర్ల జీవనోపాధికి ఎలాంటి రక్షణ కల్పించాలి?” అనేదే ప్రధాన ప్రశ్న.
మహిళలకు ప్రయాణ సౌకర్యం ఉండాలి. ఆటో డ్రైవర్లకు జీవనోపాధి ఉండాలి. బస్సుల్లో ప్రయాణించే ప్రతి ఒక్కరికీ తగిన సౌకర్యం ఉండాలి. ప్రజా రవాణా వ్యవస్థ బలోపేతం కావాలి.
ఇవన్నీ సమన్వయం చేయగలిగే విధానమే దీర్ఘకాలిక పరిష్కారంగా నిలవాల్సి ఉంటుంది.
మహాలక్ష్మి పథకం వల్ల మీకు ఎంత ప్రయోజనం కలుగుతోంది? ఆటో డ్రైవర్‌గా మీ ఆదాయంపై ఎలాంటి ప్రభావం పడింది? బస్సుల సంఖ్య పెంచడం సరిపోతుందా? లేక ఆటో డ్రైవర్ల కోసం ప్రత్యేక సంక్షేమ ప్యాకేజీ అవసరమా?
మీ అభిప్రాయాన్ని కామెంట్‌లో తెలియజేయండి.
ఓకే టీవీ.. ప్రజా సమస్యలను, ప్రజల అనుభవాలను నేరుగా మీ ముందుకు తీసుకువస్తుంది.
