కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నా ఆగని బుల్డోజర్లు.. చెరబండ రాజు కాలనీలో ఏం జరుగుతోంది?

తెల్లవారుజామున నాలుగు గంటలు.. చుట్టూ పోలీసుల బందోబస్తు.. ఒక్కసారిగా బుల్డోజర్లు, జేసీబీలు కాలనీలోకి వచ్చాయి. అప్పటివరకు తమ ఇళ్లలో నిద్రిస్తున్న పేద కుటుంబాలు ఒక్కసారిగా బయటకు రావాల్సిన పరిస్థితి. తమ ఇళ్లను కూల్చవద్దంటూ మహిళలు కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నారు. తమ సామాన్లు తీసుకునేందుకు కొంత సమయం ఇవ్వాలని వేడుకున్నారు. అయినా ఉద్రిక్తత కొనసాగింది.

ఇది వరంగల్‌లోని భద్రకాళి ఆలయ సమీపంలోని చెరబండ రాజు కాలనీలో చోటుచేసుకున్న కూల్చివేతల నేపథ్యంలో వెలుగులోకి వచ్చిన వివాదం.

ఆలయ అభివృద్ధి పనుల కోసం గుడిసెలను, ఇళ్లను తొలగిస్తున్నామని అధికారులు చెబుతున్నట్లు వార్తా నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. మరోవైపు స్థానికులు మాత్రం తాము దశాబ్దాలుగా అక్కడే నివసిస్తున్నామని, సరైన ముందస్తు సమాచారం, ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు లేకుండానే ఇళ్లను కూల్చుతున్నారని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

తెల్లవారుజామునే బుల్డోజర్లతో ఎంట్రీ

బుధవారం తెల్లవారుజామున సుమారు నాలుగు గంటల సమయంలో కుడా అధికారులు, పోలీసులు బుల్డోజర్లతో చెరబండ రాజు కాలనీకి వచ్చినట్లు స్థానిక వార్తా కథనాలు పేర్కొన్నాయి.

దీంతో కాలనీలో ఒక్కసారిగా ఉద్రిక్త పరిస్థితి ఏర్పడింది.

తమ ఇళ్లను కూల్చవద్దంటూ బాధితులు అధికారులను అడ్డుకునే ప్రయత్నం చేశారు. మహిళలు కన్నీళ్లు పెట్టుకుని వేడుకున్న దృశ్యాలు కూడా వెలుగులోకి వచ్చాయి.

అయితే కూల్చివేత చర్యలు కొనసాగడంతో అక్కడ తీవ్ర ఆందోళన నెలకొంది.

‘ముందుగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదా?’

ఇక్కడే ప్రధాన ప్రశ్న మొదలవుతోంది.

ఒక ప్రాంతాన్ని ఖాళీ చేయించాల్సిన అవసరం ఉంటే సాధారణంగా బాధితులకు ముందస్తు సమాచారం ఇవ్వడం, వారికి అందుబాటులో ఉన్న న్యాయపరమైన పరిష్కారాలను తెలియజేయడం, వారి వస్తువులు తరలించుకునే అవకాశం ఇవ్వడం వంటి ప్రక్రియలపై స్పష్టత ఉండాలి.

ఇల్లు అంటే కేవలం గోడలు కాదు.

ఏళ్ల తరబడి కూడబెట్టుకున్న వస్తువులు, పత్రాలు, ఆభరణాలు, ఇంటి సామగ్రి, పిల్లల పుస్తకాలు, కుటుంబానికి సంబంధించిన జ్ఞాపకాలు అన్నీ అందులోనే ఉంటాయి.

అందుకే కూల్చివేతకు ముందు బాధితులకు తగిన సమయం ఇవ్వాలా? ప్రత్యామ్నాయ వసతి కల్పించాలా? పునరావాసం ఎలా ఉండాలి? అనే ప్రశ్నలు ఇప్పుడు ప్రధానంగా వినిపిస్తున్నాయి.

ఆలయ అభివృద్ధికి ఎవరూ వ్యతిరేకం కాదు.. కానీ?

ఆలయాల అభివృద్ధి జరగకూడదని ఎవరూ చెప్పడం లేదు.

భద్రకాళి ఆలయ అభివృద్ధి, మౌలిక వసతుల మెరుగుదల, భక్తులకు మెరుగైన సౌకర్యాలు కల్పించడం వంటి పనులకు సాధారణంగా ప్రజల నుంచి కూడా మద్దతు ఉంటుంది.

కానీ అభివృద్ధి కోసం ఒక వర్గం ప్రజలు తమ ఇళ్లను కోల్పోవాల్సి వస్తే, ఆ ప్రక్రియ ఎలా ఉండాలి అన్నదే అసలు ప్రశ్న.

అభివృద్ధి అవసరమైతే ముందుగా ప్రభావిత కుటుంబాలకు సమాచారం ఇవ్వాలి.

వారి అభ్యంతరాలను వినాలి.

వారికి సమయం ఇవ్వాలి.

చట్టపరమైన ప్రక్రియ ఉంటే దాన్ని పాటించాలి.

పునరావాసం అవసరమైతే దాని గురించి స్పష్టమైన ప్రణాళిక ఉండాలి.

ఆ తర్వాతే కూల్చివేతకు వెళ్లడం సముచితమా? అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు చర్చకు వచ్చింది.

ఇళ్లలో సామాన్లు ఉండగానే కూల్చివేత?

బాధితుల వాదన ప్రకారం.. ఇళ్లలో సామాన్లు ఉండగానే కూల్చివేతలు చేపట్టడంతో తమ ఆస్తులకు నష్టం జరిగిందని వారు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ఒక కుటుంబం ఎన్నో సంవత్సరాలు ఉపయోగించిన వస్తువులను కొన్ని నిమిషాల్లో బయటకు తీసుకురావడం సాధ్యం కాదు.

ముఖ్యమైన పత్రాలు, నగదు, ఆభరణాలు, విద్యా సర్టిఫికెట్లు, ఇంటి సామగ్రి వంటి వాటిని తీసుకునేందుకు కూడా సమయం అవసరం.

అందుకే కూల్చివేతకు ముందు బాధితులకు తగిన సమయం ఇచ్చారా? వారి వస్తువులను సురక్షితంగా తరలించేందుకు అధికారులు అవకాశం కల్పించారా? అనే అంశాలపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.

పోలీసులపై కూడా బాధితుల ఆవేదన

కూల్చివేతలను అడ్డుకునేందుకు ప్రయత్నించిన కొంతమంది స్థానికులను పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకున్నట్లు వార్తా కథనాలు పేర్కొన్నాయి.

పోలీసుల చర్యపై బాధితులు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు.

తమ ఇళ్లను కాపాడుకునేందుకు ప్రయత్నించిన తమను అరెస్టు చేశారని వారు ఆరోపిస్తున్నారు.

అయితే పోలీసులు మాత్రం కూల్చివేత పనులకు అడ్డంకులు సృష్టించారనే ఫిర్యాదుల ఆధారంగా కేసులు నమోదు చేసినట్లు వెల్లడించారు.

పలువురిపై కేసులు

పోలీసుల వివరాల ప్రకారం.. కుడా ఏపీఓ శంకర్ ఫిర్యాదు మేరకు జన్ను ప్రవీణ్, రాపాక సునీల్, గన్నహరపు సుమలత, బాల్కుల కుమార్, రాడపాక బాబు, మంచెర్ల దుర్గాప్రసాద్, జన్ను అనిత, లింగాల అన్నపూర్ణ తదితరులపై కేసులు నమోదైనట్లు సీఐ కరుణాకర్ వెల్లడించినట్లు కథనాలు పేర్కొన్నాయి.

ఆలయ అభివృద్ధి పనులకు ఆటంకం కలిగించారనే ఆరోపణలపై కేసులు నమోదు చేసి దర్యాప్తు చేస్తున్నట్లు పోలీసులు చెబుతున్నారు.

ఇక్కడ కూడా ఒక విషయం స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోవాలి — కేసు నమోదు కావడం అంటే ఆరోపణలు నిర్ధారించబడినట్లు కాదు. దర్యాప్తు పూర్తయి, అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాలను పరిశీలించిన తర్వాతే తదుపరి నిర్ణయం ఉంటుంది.

మాజీ చీఫ్ విప్ దాస్యం వినయ్ భాస్కర్ స్పందన

ఈ వివాదంపై మాజీ చీఫ్ విప్ దాస్యం వినయ్ భాస్కర్ కూడా స్పందించినట్లు వార్తలు వచ్చాయి.

చెరబండ రాజు కాలనీ, వైఎస్సార్ నగర్ ప్రాంతాల ప్రజల సమస్యలు తనకు తెలుసని ఆయన పేర్కొన్నారు.

భద్రకాళి ఆలయ మాడ వీధుల అభివృద్ధికి గతంలో నిధులు తీసుకువచ్చామని, అయితే గుడిసెవాసులను తొలగించాలని తాను ఎప్పుడూ కోరలేదని ఆయన చెప్పినట్లు ఒక నివేదిక పేర్కొంది.

బాధితులకు ప్రత్యామ్నాయంగా పక్కా ఇళ్లు నిర్మించి ఇవ్వాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు.

కొస్గిలోనూ ఇదే తరహా వివాదమా?

ఇదే చర్చకు మరో ఉదాహరణగా నారాయణపేట జిల్లా కొస్గి ఘటనను కూడా ప్రస్తావిస్తున్నారు.

కొస్గి ముఖ్యమంత్రి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న కోడంగల్ నియోజకవర్గంలో ఉంది.

అక్కడ రోడ్డు విస్తరణ పనుల్లో కూల్చివేతలపై గతంలోనూ వివాదాలు, నిరసనలు చోటుచేసుకున్నాయి. స్థానికులు ముందస్తు నోటీసులు లేకుండా కూల్చివేతలు చేపట్టారని ఆరోపించారు.

అంతేకాదు, కొస్గిలోని కొన్ని ఆస్తులకు సంబంధించి రోడ్డు విస్తరణ కోసం చట్టబద్ధమైన ప్రక్రియ పాటించాలంటూ 2024లో తెలంగాణ హైకోర్టు ఆదేశించింది. ప్రభావిత ఆస్తులు అవసరమైతే అధికారులు చట్ట ప్రకారం ప్రక్రియను అనుసరించాలని కోర్టు పేర్కొంది.

కోర్టు ఆదేశాల అంశం కూడా చర్చలోకి

కొస్గిలోనే మరో కూల్చివేత కేసులో కోర్టు ఆదేశాలను ఉల్లంఘించినట్లు తేలడంతో మున్సిపల్ కమిషనర్‌కు జైలు శిక్ష విధించినట్లు సెప్టెంబర్ 2026లో వార్తలు వచ్చాయి.

తెలంగాణ హైకోర్టు ఒక ప్రైవేట్ నిర్మాణాన్ని కూల్చివేయడంపై ఉన్న రక్షణాత్మక ఆదేశాలను ఉల్లంఘించిన కేసులో కొస్గి మున్సిపల్ కమిషనర్‌కు ఒక నెల సాధారణ జైలు శిక్ష, ₹1,000 జరిమానా విధించినట్లు టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా నివేదించింది.

అంటే రోడ్డు విస్తరణ లేదా అభివృద్ధి పేరుతో కూల్చివేతలు చేపట్టేటప్పుడు కూడా న్యాయపరమైన ప్రక్రియ ఎంత కీలకమో ఈ పరిణామాలు గుర్తుచేస్తున్నాయి.

‘పేదల ఇళ్లే ఎందుకు?’

ఇప్పుడు మరో రాజకీయ ప్రశ్న తెరపైకి వస్తోంది.

పెద్ద ప్రాజెక్టులు వచ్చినప్పుడు భూమి సేకరణలో పెద్ద ఆస్తుల యజమానులతో చర్చలు, పరిహారం, నోటీసులు, కోర్టు ప్రక్రియలు వంటి అంశాలు ముందుకు వస్తాయి.

మరి చిన్న ఇల్లు, గుడిసెల్లో నివసించే పేదల విషయంలో అదే స్థాయిలో ప్రక్రియ కనిపిస్తుందా?

ఇదే ప్రశ్నను బాధితులు, ప్రతిపక్ష నాయకులు, సామాజిక కార్యకర్తలు లేవనెత్తుతున్నారు.

అయితే ఏ వ్యక్తి ఆస్తి అయినా చట్టబద్ధమైన హక్కులు, భూ రికార్డులు, నోటీసులు, పరిహారం, సంబంధిత చట్టాలు వంటి అంశాల ఆధారంగానే పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

KBR పార్క్ ఉదాహరణపై కూడా చర్చ

హైదరాబాద్‌లోని KBR పార్క్ చుట్టూ చేపట్టిన రోడ్డు, ఫ్లైఓవర్ ప్రాజెక్టుల విషయంలో కూడా భూసేకరణ పెద్ద అంశంగా నిలిచింది.

2025లో KBR పార్క్ రోడ్ విస్తరణ కోసం 21 ఆస్తుల యజమానులకు ఇచ్చిన భూసేకరణ నోటీసులపై తెలంగాణ హైకోర్టు మధ్యంతర స్టే ఇచ్చింది. నోటిఫికేషన్, ప్రభావిత యజమానులకు అభ్యంతరాలు చెప్పే అవకాశం వంటి అంశాలను కోర్టు పరిశీలించింది.

తాజాగా ప్రభుత్వం మొదట ప్రతిపాదించిన 14 ఫ్లైఓవర్లు, అండర్‌పాస్‌ల ప్రాజెక్టును మార్చి ఒక స్టీల్ ఫ్లైఓవర్‌కు ప్రణాళిక మార్చినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. పాత ప్రాజెక్టు వ్యయం సుమారు ₹1,090–₹1,100 కోట్లుగా ఉండగా, కొత్త ప్రతిపాదన కూడా దాదాపు అదే స్థాయి వ్యయంతో ఉంటుందని నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

అయితే KBR ప్రాజెక్టులో పెద్ద ఆస్తుల యజమానులందరూ కేవలం ప్రభావశీలులు కావడం వల్లే ప్రాజెక్టు ఆగిపోయిందని నిర్ధారించే ఆధారాలు లేవు. భూసేకరణ, పర్యావరణం, న్యాయపరమైన అంశాలు కూడా ప్రాజెక్టుపై ప్రభావం చూపినట్లు వివిధ నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

అసలు ప్రశ్న ‘అభివృద్ధి లేదా కూల్చివేత’ కాదు

ఇక్కడ అసలు చర్చ అభివృద్ధి చేయాలా వద్దా అన్నది కాదు.

అభివృద్ధి అవసరమే.

ఆలయాల అభివృద్ధి అవసరమే.

రోడ్ల విస్తరణ కూడా అవసరమే.

కానీ ఆ అభివృద్ధి కోసం ప్రభావితమయ్యే ప్రజల హక్కులను ఎలా రక్షిస్తారు? అనేదే కీలకం.

ముందస్తు నోటీసు ఇచ్చారా?

ప్రభావిత కుటుంబాలను గుర్తించారా?

వారి అభ్యంతరాలు స్వీకరించారా?

వారి సామాన్లు తరలించేందుకు సమయం ఇచ్చారా?

పునరావాసం లేదా ప్రత్యామ్నాయ వసతి గురించి ఏదైనా ప్రణాళిక ఉందా?

చట్టపరమైన ప్రక్రియ పూర్తయ్యిందా?

కోర్టు ఆదేశాలు ఏమైనా ఉంటే వాటిని పాటిస్తున్నారా?

ఇవన్నీ ప్రజలకు స్పష్టంగా తెలియాల్సిన అంశాలు.

తెల్లవారుజామునే ఎందుకు?

మరో ప్రశ్న కూల్చివేత సమయం గురించి.

ఉదయం నాలుగు గంటలకు అధికారులు, పోలీసులు, బుల్డోజర్లు రావాల్సిన అవసరం ఏమిటి?

భద్రతా కారణాలున్నాయా?

ప్రతిఘటనకు అవకాశం ఉందనే అంచనా ఉందా?

లేదా ఇతర పరిపాలనా కారణాలున్నాయా?

అధికార యంత్రాంగం దీనిపై స్పష్టత ఇస్తే అనేక అనుమానాలకు సమాధానం లభించవచ్చు.

ఎందుకంటే ఒకవైపు ఇది అధికారిక అభివృద్ధి చర్య అని చెబుతుంటే, మరోవైపు తెల్లవారుజామున కూల్చివేతలు జరగడం ప్రజల్లో సహజంగానే ప్రశ్నలు రేకెత్తిస్తుంది.

పేదల భద్రతకు ప్రభుత్వం ఏం చెబుతుంది?

ఇళ్లను కోల్పోతున్న కుటుంబాలు ఇప్పుడు ఎక్కడికి వెళ్లాలి?

వారు అద్దె ఇల్లు తీసుకునే స్థోమత కలిగి ఉన్నారా?

వారి పిల్లల చదువులు ఎలా కొనసాగుతాయి?

వారి ఉపాధి ఏ విధంగా ప్రభావితమవుతుంది?

ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సిన బాధ్యత అధికార యంత్రాంగంపైనే ఉంటుంది.

కూల్చివేతలు ఒకరోజులో పూర్తవుతాయి.

కానీ ఒక పేద కుటుంబం జీవితాన్ని మళ్లీ నిలబెట్టడం అంత సులభం కాదు.

ప్రజలకు కావాల్సింది అభివృద్ధితో పాటు న్యాయం

అభివృద్ధి పేరుతో ప్రజలను పూర్తిగా విస్మరించకూడదు.

అదే సమయంలో ప్రతి కూల్చివేతను రాజకీయ రంగు పులమడం కూడా సమస్యను పరిష్కరించదు.

అధికారులు తమ వద్ద ఉన్న భూమి రికార్డులు, నోటీసులు, ప్రాజెక్టు మ్యాప్‌లు, కూల్చివేతకు సంబంధించిన ఉత్తర్వులు, పునరావాస చర్యలు వంటి వివరాలను బహిరంగంగా వెల్లడిస్తే వివాదానికి స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.

బాధితులు కూడా తమ వద్ద ఉన్న పట్టాలు, పన్ను రసీదులు, కోర్టు పత్రాలు, ఇతర చట్టపరమైన ఆధారాలను సమర్పించవచ్చు.

అవసరమైతే న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించే హక్కు వారికి ఉంటుంది.

ముగింపులో..

వరంగల్ చెరబండ రాజు కాలనీలో కూల్చివేతల ఘటన ఇప్పుడు కేవలం ఒక కాలనీ సమస్యగా కాకుండా అభివృద్ధి పనులు – పేదల హక్కులు – పునరావాసం – చట్టపరమైన ప్రక్రియ అనే నాలుగు కీలక అంశాలపై చర్చకు దారితీస్తోంది.

ఆలయ అభివృద్ధి అవసరం కావచ్చు. రోడ్డు విస్తరణ అవసరం కావచ్చు. కానీ ఆ పనుల వల్ల ప్రభావితమయ్యే కుటుంబాలకు ఏం జరుగుతుంది అన్న ప్రశ్నకు కూడా సమాధానం ఉండాలి.

బుల్డోజర్‌కు ముందు నోటీసు ఉందా?
కూల్చివేతకు ముందు ప్రత్యామ్నాయ వసతి ఉందా?
ప్రజల అభ్యంతరాలు విన్నారా?
చట్టపరమైన ప్రక్రియ పూర్తయిందా?

ఈ ప్రశ్నలకు ప్రభుత్వం, అధికారులు స్పష్టమైన సమాధానాలు ఇస్తేనే ఈ వివాదంపై ప్రజల్లో ఉన్న అనేక అనుమానాలు తొలగే అవకాశం ఉంది.

ఎందుకంటే అభివృద్ధి అనేది కేవలం నిర్మాణాలు రావడం మాత్రమే కాదు.

అభివృద్ధితో పాటు ప్రజల హక్కులు, భద్రత, గౌరవం కూడా కాపాడబడాలి.