హైదరాబాద్‌లో KBR పార్క్ చుట్టూ చేపట్టిన రోడ్డు అభివృద్ధి పనులు ఇప్పుడు తీవ్ర చర్చకు దారితీస్తున్నాయి. ట్రాఫిక్ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపించాలనే ఉద్దేశంతో ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన ఫ్లైఓవర్లు, అండర్‌పాస్‌ల పనులు ముందుకు సాగుతుండగానే.. ఇప్పుడు వాటిలో కీలక మార్పులు, పనుల నిలిపివేతపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ముఖ్యంగా రోడ్లను తవ్వడం, భారీ గుంతలు తీయడం, చెట్లను తొలగించడం, ట్రాఫిక్‌ను వన్‌వే చేయడం వంటి చర్యల తర్వాత పనులు ఆగిపోవడంతో ప్రజలు తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
7 ఫ్లైఓవర్లు.. 7 అండర్‌పాస్‌లు.. ఇప్పుడు ఒక్క ఎలివేటెడ్ కారిడార్?
KBR పార్క్ చుట్టూ ట్రాఫిక్ రద్దీని తగ్గించేందుకు ఏడు ఫ్లైఓవర్లు, ఏడు అండర్‌పాస్‌లతో కూడిన ప్రణాళికను ప్రభుత్వం ముందుకు తీసుకొచ్చింది.
ఈ పనుల కోసం పలు ప్రాంతాల్లో రోడ్లను తవ్వారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ స్థాయిలో మట్టి, రాళ్లను తొలగించారు. ట్రాఫిక్‌ను కూడా ఒక మార్గంలోకి మళ్లించారు.
అయితే ఇప్పుడు ఈ పనుల్లో మార్పులు చోటుచేసుకోవడం, కొన్ని ప్రాంతాల్లో తవ్విన గుంతలను తిరిగి పూడ్చే పనులు ప్రారంభం కావడంతో అసలు ప్రాజెక్టు ప్రణాళికపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ప్రస్తుతం జూబ్లీహిల్స్ చెక్‌పోస్ట్ నుంచి నాగార్జున సర్కిల్ వరకు ఒక ఎలివేటెడ్ కారిడార్ ప్రతిపాదనపై దృష్టి పెట్టినట్లు అధికారులు చెబుతున్నారనే చర్చ జరుగుతోంది.
దీంతో అసలు ఏ ప్రాజెక్టు అమలు చేయబోతున్నారు? ముందుగా ప్రకటించిన ప్రణాళిక ఏమైంది? అనే ప్రశ్నలు ప్రజల నుంచి వస్తున్నాయి.
చెట్ల నరికివేతపై పర్యావరణ ఆందోళన
ఈ ప్రాజెక్టులో అత్యంత తీవ్రంగా చర్చకు వస్తున్న అంశం చెట్ల తొలగింపు.
KBR పార్క్ పరిసర ప్రాంతం హైదరాబాద్‌లో పచ్చదనం, జీవ వైవిధ్యానికి కీలకమైన ప్రాంతంగా భావిస్తారు. అలాంటి ప్రాంతం చుట్టూ భారీ నిర్మాణ పనులు చేపట్టడం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచే పర్యావరణవేత్తలు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు పలువురు చెబుతున్నారు.
ఇప్పుడు పనులు మారుతున్నా లేదా నిలిచిపోతున్నా.. ఇప్పటికే తొలగించిన చెట్ల పరిస్థితి ఏమిటి?
ఏళ్ల తరబడి పెరిగిన చెట్లు ఒకసారి తొలగిస్తే వాటిని వెంటనే తిరిగి తీసుకురావడం సాధ్యం కాదు.
అందుకే ప్రజలు అడుగుతున్న ప్రధాన ప్రశ్న:
పనులు నిలిపివేస్తే పర్యావరణ నష్టానికి బాధ్యత ఎవరిది?
20–30 అడుగుల గుంతలు.. ఇప్పుడు మళ్లీ పూడ్చాల్సిన పరిస్థితి?
పనుల కోసం పలు ప్రాంతాల్లో భారీగా తవ్వకాలు జరిగాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో 20 నుంచి 30 అడుగుల వరకు లోతుగా తవ్వినట్లు స్థానికులు చెబుతున్నారు.
రాళ్లు, బండరాళ్లు తొలగించడంతో పాటు భారీ యంత్రాలతో పనులు చేపట్టారు.
ఇప్పుడు అదే గుంతలను తిరిగి మట్టితో పూడ్చాల్సిన పరిస్థితి వస్తే.. మరోసారి యంత్రాలు, మట్టి, రవాణా, కూలీల ఖర్చు వంటి అంశాలపై ప్రభుత్వానికి వ్యయం తప్పదనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.
అంటే ఒకసారి తవ్వడానికి ఖర్చు..
మళ్లీ పూడ్చడానికి మరో ఖర్చు..
ఇదే ప్రజాధనంపై అదనపు భారం అవుతుందా? అనేది ఇప్పుడు ప్రశ్న.
ప్రజల డబ్బు వృథా అయ్యిందా?
ఏదైనా భారీ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టును ప్రారంభించే ముందు భూసేకరణ, ట్రాఫిక్ అధ్యయనం, పర్యావరణ ప్రభావం, వ్యయం, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు, న్యాయపరమైన అంశాలు వంటి వాటిపై పూర్తి స్థాయి అధ్యయనం అవసరం.
అయితే KBR ప్రాంతంలో పనులు ప్రారంభించిన తర్వాతే కొన్ని సమస్యలు బయటకు వస్తున్నాయా? అనే ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి.
ప్రత్యేకంగా భూసేకరణకు అవసరమైన నిధులు, ప్రభావిత భూముల పరిస్థితి, భూయజమానుల అభ్యంతరాలు వంటి అంశాలు ముందుగానే అంచనా వేసి ఉండాల్సిందని విమర్శకులు అంటున్నారు.
అలా చేయకుండా పనులు ప్రారంభించి.. ఇప్పుడు మధ్యలో మార్పులు చేస్తే, ఇప్పటికే ఖర్చయిన ప్రజాధనం పరిస్థితి ఏమిటి?
భూసేకరణపై కూడా అనేక ప్రశ్నలు
ఈ వ్యవహారంలో మరో కీలక అంశం భూసేకరణ.
కొన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రభావితమయ్యే భూముల విషయంలో ప్రముఖ వ్యక్తుల పేర్లు కూడా రాజకీయ చర్చల్లో వినిపిస్తున్నాయి.
జానారెడ్డి, రేణుకా చౌదరి, బాలకృష్ణ తదితరుల భూములకు సంబంధించిన ఆరోపణలు సోషల్ మీడియాలో, రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చకు వస్తున్నాయి.
అయితే ఈ భూములపై ఎవరి యాజమాన్యం ఎంత? ప్రాజెక్టుకు నిజంగా ఏ భూములు అవసరం? భూసేకరణకు ఎంత ఖర్చవుతుంది? సంబంధిత వ్యక్తులు భూములు ఇవ్వడానికి నిరాకరించారా? వంటి అంశాలపై అధికారికంగా స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.
కేవలం రాజకీయ ఆరోపణల ఆధారంగా ఎవరి మీదా భూకబ్జా లేదా అక్రమ లబ్ధి ఆరోపణలను వాస్తవాలుగా నిర్ధారించలేం.
కానీ ఈ అంశాలపై ప్రభుత్వం స్పష్టమైన వివరాలు ఇవ్వాల్సిన అవసరం మాత్రం ఉంది.
రూ.1,500 కోట్ల భూసేకరణ ఖర్చు?
జూబ్లీహిల్స్ చెక్‌పోస్ట్ నుంచి నాగార్జున సర్కిల్ వరకు ప్రతిపాదిత ఎలివేటెడ్ కారిడార్‌కు భూసేకరణ అవసరమైతే భారీ మొత్తం ఖర్చవుతుందని అధికారులు చెబుతున్నారనే చర్చ జరుగుతోంది.
సుమారు రూ.1,500 కోట్ల వరకు భూసేకరణ వ్యయం అవుతుందని ప్రచారం జరుగుతున్నప్పటికీ, ఈ మొత్తానికి సంబంధించిన అధికారిక పూర్తి వివరాలు ప్రజలకు అందుబాటులోకి రావాల్సి ఉంది.
GHMC వద్ద నిధులు లేవని, ప్రభుత్వం నుంచి సహకారం అవసరమని అధికారులు చెబుతున్నట్లయితే.. అసలు ఈ ప్రాజెక్టు ఆర్థిక ప్రణాళిక ఏమిటన్నది మరింత కీలకంగా మారుతుంది.
వన్‌వే వల్ల ట్రాఫిక్ తగ్గిందా? లేక పెరిగిందా?
పనుల సమయంలో ట్రాఫిక్‌ను వన్‌వే మార్గాల్లోకి మళ్లించారు.
ప్రజలు మొదటి కొన్ని రోజుల పాటు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారని స్థానికులు చెబుతున్నారు.
ప్రాజెక్టు అనుకూల వర్గాలు మాత్రం ట్రాఫిక్ నిర్వహణలో మార్పులు చేయడం వల్ల రద్దీ తగ్గిందని చెప్పిన సందర్భాలు ఉన్నాయి.
కానీ ఇప్పుడు పనులు మారుతున్న నేపథ్యంలో మరోసారి అదే ప్రశ్న:
ఈ వన్‌వే వ్యవస్థకు అసలు ప్రయోజనం ఎంత?
ఒకవైపు రోడ్లను తవ్వడం, మరోవైపు వాహనాలను ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల్లోకి మళ్లించడం వల్ల రద్దీ సమస్య పరిష్కారం కాకపోతే.. ఇంత భారీ స్థాయిలో నిర్మాణ పనులు చేపట్టడంపై సమీక్ష అవసరమా? అనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది.
ఒక ప్రాజెక్టు ఆగితే.. ప్రజలకు నష్టం ఎంత?
ఏ భారీ ప్రాజెక్టైనా మధ్యలో ఆగిపోతే కేవలం నిర్మాణం ఆగిపోదు.
ఇప్పటికే చేసిన తవ్వకాలు, నిర్మించిన ఫౌండేషన్లు, ఉపయోగించిన యంత్రాలు, కొనుగోలు చేసిన సామగ్రి, కార్మిక వ్యయం, ట్రాఫిక్ మళ్లింపుల ఖర్చు ఇలా అనేక అంశాలు ప్రజాధనంతో ముడిపడి ఉంటాయి.
అందుకే ఇప్పుడు ప్రజలు అడుగుతున్న ప్రశ్న:
ఇప్పటికే ఖర్చయిన డబ్బుకు ఎవరు బాధ్యత వహిస్తారు?
పనులు ఎందుకు ఆపారు?
ఎవరు నిర్ణయం తీసుకున్నారు?
ఏ అధ్యయనం ఆధారంగా ప్రాజెక్టును ప్రారంభించారు?
ఇప్పుడు ఏ అధ్యయనం ఆధారంగా ప్రాజెక్టులో మార్పులు చేస్తున్నారు?
ఇవన్నీ ప్రజలకు వివరించాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఇప్పుడు గుంతలు పూడ్చడం ఎందుకు?
KBR పరిసరాల్లో కొన్ని చోట్ల తవ్విన ప్రాంతాలను తిరిగి పూడ్చే పనులు జరుగుతున్న దృశ్యాలు కనిపిస్తున్నాయి.
JCBలు, మట్టి తరలింపు, రాళ్ల తొలగింపు వంటి పనులు మళ్లీ జరుగుతున్నాయి.
అంటే ముందుగా తవ్వడానికి ఖర్చు..
ఇప్పుడు పూడ్చడానికి మరో ఖర్చు..
తర్వాత కొత్త ఎలివేటెడ్ కారిడార్ కోసం మరో ఖర్చు..
ఇలా ఒకే ప్రాంతంలో పలు దశల్లో ప్రజాధనం ఖర్చవుతుందా అనే సందేహం ప్రజల్లో వ్యక్తమవుతోంది.
ఇది నిజంగా ఎంత ఖర్చు అయింది? ఎంత నష్టం జరిగింది? ఎంత మిగిలింది? ఎంత అదనంగా ఖర్చు అవుతుంది? అనే వివరాలను ప్రభుత్వం శ్వేతపత్రం రూపంలో వెల్లడించాలని విమర్శకులు కోరుతున్నారు.
‘ఎవరు బాధ్యత వహిస్తారు?’ — ప్రజల ప్రశ్న
ఇది కేవలం ఒక రోడ్డు ప్రాజెక్టు సమస్యగా చూడకూడదు.
ఇది పర్యావరణం, ప్రజాధనం, ట్రాఫిక్, భూసేకరణ, ప్రభుత్వ ప్రణాళిక, అధికారుల నిర్ణయ ప్రక్రియకు సంబంధించిన అంశం.
వేలాది చెట్లు తొలగించాల్సి వస్తే ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళిక ఏమిటి?
భూసేకరణ ఖర్చు భారీగా ఉంటే ముందే ఎందుకు అంచనా వేయలేదు?
కోర్టు లేదా ఇతర న్యాయపరమైన అంశాలు ఉంటే ముందుగానే ఎందుకు పరిశీలించలేదు?
ట్రాఫిక్ డైవర్షన్ ప్రజలకు ఇబ్బంది కలిగిస్తే ముందస్తు ప్రణాళిక ఎందుకు రూపొందించలేదు?
ఇప్పటికే జరిగిన పనులను మార్చాల్సి వస్తే నష్టాన్ని ఎవరు భరిస్తారు?
ఇవి ప్రజలకు సహజంగానే వచ్చే ప్రశ్నలు.
రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వానికి కీలక సవాల్
ఈ ప్రాజెక్టు విషయంలో నేరుగా ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డినే బాధ్యుడిగా చేసి వ్యక్తిగతంగా నష్టం భరించాలనే రాజకీయ డిమాండ్లు వినిపిస్తున్నాయి.
అయితే చట్టపరంగా, పరిపాలనా పరంగా బాధ్యత ఎవరిది అన్నది నిర్ణయించడానికి ప్రాజెక్టు ఫైళ్లు, టెండర్లు, DPRలు, అనుమతులు, ఆర్థిక ఆమోదాలు, అధికారుల నిర్ణయాలు వంటి పూర్తి వివరాలు పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
అందుకే అసలు ప్రశ్న వ్యక్తిగత ఆరోపణ కంటే పెద్దది:
ప్రజాధనంతో చేపట్టిన ప్రాజెక్టులో నిర్ణయ ప్రక్రియ ఎక్కడ విఫలమైంది?
దానికి ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాలి.
ఎలివేటెడ్ కారిడార్‌తో సమస్య పరిష్కారం అవుతుందా?
ఇప్పుడు జూబ్లీహిల్స్ చెక్‌పోస్ట్ నుంచి నాగార్జున సర్కిల్ వరకు ఎలివేటెడ్ కారిడార్ ప్రతిపాదనపై చర్చ జరుగుతోంది.
అయితే ఈ మార్గంలో ఇప్పటికే ఉన్న ట్రాఫిక్ పరిస్థితిని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, కొత్త కారిడార్ నిజంగా సమస్యను పరిష్కరిస్తుందా? లేక ఒక జంక్షన్‌లో రద్దీ తగ్గించి మరో జంక్షన్‌లో పెంచుతుందా? అనేది సమగ్ర ట్రాఫిక్ అధ్యయనం ద్వారా నిర్ధారించాల్సి ఉంటుంది.
ఫిల్మ్‌నగర్, జూబ్లీహిల్స్, పంజాగుట్ట, నాగార్జున సర్కిల్ వైపు నుంచి వచ్చే వాహన ప్రవాహాలను కలిపి అధ్యయనం చేయకుండా ఒక్క నిర్మాణంతో మొత్తం సమస్య పరిష్కారం కాదని నిపుణుల అభిప్రాయాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
ఇక ముందు ఏం చేయాలి?
KBR ప్రాంతంలో ప్రభుత్వం తీసుకోవాల్సిన మొదటి చర్య పారదర్శకత.
- ఇప్పటివరకు ఎంత డబ్బు ఖర్చు చేశారో వెల్లడించాలి.
- ఎన్ని చెట్లు తొలగించారో అధికారిక లెక్క ఇవ్వాలి.
- పర్యావరణ నష్టంపై నివేదిక విడుదల చేయాలి.
- ఇప్పటి వరకు జరిగిన పనుల విలువ ఎంత అనేది చెప్పాలి.
- పనులు ఎందుకు నిలిపివేశారో స్పష్టంగా ప్రకటించాలి.
- భూసేకరణకు ఎంత ఖర్చవుతుందో వివరించాలి.
- కొత్త ఎలివేటెడ్ కారిడార్ మొత్తం వ్యయం ఎంత అనేది వెల్లడించాలి.
- భవిష్యత్తులో మళ్లీ ప్రాజెక్టు మారకుండా పూర్తి స్థాయి DPR, ట్రాఫిక్ అధ్యయనం ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి.
ప్రజల డబ్బు.. ప్రజల హక్కు
KBR పార్క్ చుట్టూ జరిగిన పరిణామాలు ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా చెబుతున్నాయి.
భారీ ప్రాజెక్టులు కేవలం ప్రకటనలతో మొదలుకాకూడదు.
ముందు పూర్తి ప్రణాళిక ఉండాలి.
భూసేకరణపై స్పష్టత ఉండాలి.
పర్యావరణ ప్రభావాన్ని అంచనా వేయాలి.
ట్రాఫిక్ అధ్యయనం చేయాలి.
ఆర్థిక వనరులు ఖరారు చేయాలి.
అన్ని అనుమతులు, న్యాయపరమైన అంశాలు పరిశీలించాలి.
అన్నీ పూర్తయిన తర్వాతే పనులు ప్రారంభించాలి.
లేకపోతే ఒకసారి తవ్వి.. మళ్లీ పూడ్చి.. మరోసారి కొత్త ప్రాజెక్టు మొదలుపెడితే చివరికి భారం పడేది ఎవరి మీద?
ప్రజల మీదే.
అందుకే KBR పార్క్ వ్యవహారంలో ప్రజలు కోరేది కేవలం ట్రాఫిక్ పరిష్కారం కాదు.
ప్రజాధనానికి లెక్క కావాలి. పర్యావరణ నష్టానికి సమాధానం కావాలి. ప్రాజెక్టు ఎందుకు మారిందో స్పష్టత కావాలి. బాధ్యత ఎవరిదో ప్రభుత్వం చెప్పాలి.
అప్పుడే ఈ మొత్తం వ్యవహారంపై ప్రజలకు పూర్తి స్పష్టత వస్తుంది.
