తెలంగాణలో వర్షపాతం లోటు, సాగునీటి కొరత, ఎరువులు, విద్యుత్ వంటి సమస్యలపై రైతుల్లో ఆందోళన వ్యక్తమవుతున్న సమయంలో కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు మరోసారి రాజకీయ చర్చకు వచ్చింది. రాష్ట్రంలో ఈ ఏడాది వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా నమోదవడంతో పలు ప్రాంతాల్లో కరువు పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయని నివేదికలు వెల్లడించాయి.
ఇదే సమయంలో కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకంలోని మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల బ్యారేజీలను ఉపయోగించి గోదావరి నీటిని ఎత్తిపోసి రైతులకు అందించాలని BRS నేతలు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
కరువు పరిస్థితులపై తెలంగాణ కేబినెట్ ఏం చేసింది?
వర్షపాతం లోటు నేపథ్యంలో కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలను గుర్తించడం, పరిస్థితిని సమీక్షించడం వంటి అంశాలపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. తాజాగా ప్రభుత్వం అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించి కరువు ప్రభావంపై వివిధ పార్టీల సూచనలు తీసుకోవాలని నిర్ణయించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
అయితే BRS నేతలు మాత్రం కరువు పరిస్థితుల్లో రైతులకు తక్షణ ఉపశమన చర్యలు చేపట్టాలని, అందుబాటులో ఉన్న నీటి వనరులను వినియోగించాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరుతున్నారు.
మహారాష్ట్రలో కరువు ప్రకటన
ఇదే సమయంలో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం 358 తాలూకాల్లో 265 తాలూకాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించింది. 2026 సెప్టెంబర్ 26న తీసుకున్న ఈ నిర్ణయంతో పంట రుణాల పునర్వ్యవస్థీకరణ, వ్యవసాయ రుణాల వసూళ్ల వాయిదా, భూమి శిస్తులో రాయితీలు, నీటి సరఫరా మరియు ఇతర ఉపశమన చర్యలు అమల్లోకి రానున్నాయి.
ఈ చర్యలను ప్రస్తావిస్తూ తెలంగాణలో కూడా రైతులకు తక్షణ ఉపశమన చర్యలు అవసరమని ప్రతిపక్ష నేతలు వాదిస్తున్నారు.
కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుపై మళ్లీ చర్చ
కాళేశ్వరం లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ స్కీమ్‌లో మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల మూడు బ్యారేజీలు కీలక భాగాలు. తెలంగాణ ఇరిగేషన్ శాఖ అధికారిక వివరాల ప్రకారం ఈ మూడు బ్యారేజీల ద్వారా నీటిని ఎత్తి శ్రీపాద ఎల్లంపల్లి రిజర్వాయర్‌కు తరలించేలా ప్రాజెక్టు రూపకల్పన చేశారు. అక్కడి నుంచి మిడ్ మానేరు తదితర రిజర్వాయర్లకు నీటిని తరలించే వ్యవస్థ ఉంది.
మేడిగడ్డ బ్యారేజీలో పియర్లు కుంగిపోవడం, నిర్మాణానికి సంబంధించిన సమస్యలు బయటపడిన తర్వాత కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు వినియోగంపై భద్రతా ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.
అన్నారం, సుందిళ్లను ఉపయోగించొచ్చా?
ఇక్కడే ప్రస్తుతం ప్రధాన రాజకీయ చర్చ కొనసాగుతోంది.
BRS నేతలు, కొందరు రిటైర్డ్ ఇంజినీర్లు.. మేడిగడ్డ సమస్యను అన్నారం, సుందిళ్లకు పూర్తిగా అన్వయించాల్సిన అవసరం లేదని, పరిస్థితిని సాంకేతికంగా పరిశీలించి సాధ్యమైన చోట నీటిని ఎత్తిపోసే అవకాశాన్ని పరిశీలించాలని కోరుతున్నారు. జూలైలో తెలంగాణ రిటైర్డ్ ఇంజినీర్ల సంఘం కూడా కాళేశ్వరం మూడు పంపింగ్ స్టేషన్లను ఉపయోగించాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరింది.
ఇటీవల BRS జనరల్ సెక్రటరీ టి. జీవన్ రెడ్డి కూడా అన్నారం, సుందిళ్ల ద్వారా గోదావరి నీటిని ఎత్తి సాగు, తాగునీటి అవసరాలు తీర్చాలని డిమాండ్ చేశారు. ఆయన వాదన ప్రకారం మేడిగడ్డ మరమ్మతులకు సమయం పట్టినా, ఇతర మార్గాలను సాంకేతికంగా పరిశీలించవచ్చని చెప్పారు.
ప్రభుత్వం చెబుతున్నది మాత్రం వేరు
అయితే ప్రభుత్వం ఈ వాదనను అంగీకరించడం లేదు.
ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి, ఇరిగేషన్ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి.. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో కన్నెపల్లి పంప్‌హౌస్‌ను నడపడం సురక్షితం కాదని చెబుతున్నారు. NDSA సూచనల ప్రకారం మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల బ్యారేజీల గేట్లు మూసి నీటిని నిల్వ చేయడం ప్రస్తుతం సాధ్యం కాదని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
ముఖ్యమంత్రి వివరణ ప్రకారం కన్నెపల్లి పంప్‌హౌస్ ద్వారా నీటిని ఎత్తాలంటే నిర్దిష్ట నీటిమట్టం అవసరం. బ్యారేజీల గేట్లు మూసి నీటిని నిల్వ చేయడం భద్రతాపరంగా సమస్యగా మారుతుందని NDSA సూచించిందని ఆయన చెప్పారు.
NDSA అసలు ఏం చెప్పింది?
ఈ అంశంలో మరో ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. ఆగస్టులో తెలంగాణ హైకోర్టుకు సమర్పించిన అఫిడవిట్‌లో National Dam Safety Authority.. మేడిగడ్డలో ఏర్పడిన సమస్యలపై తన పరిశీలన పూర్తయిందని, పునరుద్ధరణ చర్యలు చేపట్టిన తర్వాతే నిర్మాణాన్ని తిరిగి వినియోగంలోకి తీసుకురావాలని సిఫారసు చేసినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
అదే సమయంలో కేంద్ర సంస్థలు కాళేశ్వరం బ్యారేజీల నిర్వహణకు సంబంధించిన నిర్ణయం రాష్ట్ర Dam Safety Organisation, రాష్ట్ర ప్రాజెక్టు అధికారుల పరిధిలో ఉంటుందని హైకోర్టుకు తెలిపినట్లు మరో నివేదిక వెల్లడించింది.
అందువల్ల “NDSA అన్నారం, సుందిళ్లను వెంటనే ఉపయోగించడానికి పూర్తి అనుమతి ఇచ్చింది” అని నిర్ధారిత వాస్తవంగా చెప్పడం కంటే, ఆ అంశంపై రాజకీయ నాయకుల వాదనలు, అధికారుల భద్రతా అభిప్రాయాలు వేర్వేరుగా ఉన్నాయని చెప్పడం సరైనది.
రైతులకు నీరు అందించడమే అసలు ప్రశ్న
ప్రస్తుతం తెలంగాణలో వర్షపాతం లోటు కారణంగా రైతులు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న నేపథ్యంలో అందుబాటులో ఉన్న నీటి వనరులను ఎలా ఉపయోగించాలి? కాళేశ్వరం వ్యవస్థలో ఏ భాగాలను సురక్షితంగా ఉపయోగించవచ్చు? ఏ భాగాలకు ముందుగా మరమ్మతులు అవసరం? అనే అంశాలపై సాంకేతిక నిర్ణయం కీలకంగా మారింది.
ప్రభుత్వం మాత్రం కాళేశ్వరం బ్యారేజీల పునరుద్ధరణను సాంకేతిక పరీక్షలు, భద్రతా మార్గదర్శకాల ఆధారంగా చేపట్టాలని చెబుతోంది. ఏప్రిల్‌లో సీఎం రేవంత్ రెడ్డి మేడిగడ్డను పరిశీలించి, పూర్తి సాంకేతిక అవగాహన వచ్చిన తర్వాతే పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టాలని అధికారులను ఆదేశించారు.
ఇక BRS నేతలు మాత్రం మేడిగడ్డ సమస్యను వేరుగా ఉంచి, సాధ్యమైన చోట నుంచి నీటిని ఎత్తి రైతులకు అందించాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
నీటి తర్వాత విద్యుత్ అంశం
వ్యవసాయానికి 24 గంటల విద్యుత్, పవర్ ప్లాంట్ల సామర్థ్యం, బొగ్గు లభ్యత వంటి అంశాలను కూడా BRS నేతలు ప్రభుత్వంపై విమర్శలకు ఉపయోగిస్తున్నారు. కాళేశ్వరం, యాదాద్రి, భద్రాద్రి, జైపూర్ పవర్ ప్రాజెక్టుల సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా వినియోగించాలని వారు కోరుతున్నారు.
అయితే ఈ అంశాలపై కూడా ప్రభుత్వ వాదన, ప్రతిపక్ష వాదన వేర్వేరుగా ఉన్నాయి. కాబట్టి ప్రస్తుత విద్యుత్ లేదా బొగ్గు పరిస్థితికి ఒకే రాజకీయ కారణాన్ని తుది వాస్తవంగా నిర్ధారించడం కంటే, అధికారిక గణాంకాలు మరియు సంబంధిత శాఖల వివరాలను పరిశీలించడం అవసరం.
మొత్తంగా తెలంగాణలో వర్షపాతం లోటు, రైతుల సాగు సమస్యలు, నీటి లభ్యత, కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు భద్రత — ఈ నాలుగు అంశాలు ఇప్పుడు పరస్పరం ముడిపడి ఉన్నాయి. మేడిగడ్డ పునరుద్ధరణతో పాటు అన్నారం, సుందిళ్ల వినియోగంపై సాంకేతికంగా ఏ నిర్ణయం తీసుకుంటారన్నది రాబోయే రోజుల్లో కీలకం కానుంది.
