తెలంగాణలో సంక్షేమ హాస్టళ్లు, గురుకులాలు, కస్తూర్బా గాంధీ విద్యాలయాలు, అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలకు సరుకుల సరఫరా చేసే టెండర్ల వ్యవహారం ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది. పేద విద్యార్థులకు నాణ్యమైన ఆహార పదార్థాలు, నిత్యావసర వస్తువులు అందించాలనే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన కేంద్రీకృత టెండర్ల విధానంలో కమీషన్ల ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. సుమారు ₹800 కోట్ల విలువైన రాష్ట్రస్థాయి టెండర్‌ను దక్కించుకున్న NACOF సంస్థ సరుకులను నేరుగా సరఫరా చేయకుండా సబ్‌కాంట్రాక్టులకు అప్పగించిందనే ఆరోపణలు ఈ వివాదానికి కేంద్రంగా ఉన్నాయి. ఈ వ్యవహారంపై అక్టోబర్ 12న ఆంధ్రజ్యోతి కూడా కథనాన్ని ప్రచురించింది. <Cite refs={[“turn333730search0”]}/>
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 3,000కు పైగా సంస్థలకు సరుకుల సరఫరా
2026–27 విద్యా సంవత్సరానికి రాష్ట్రంలోని సంక్షేమ శాఖల ఆధ్వర్యంలో నడిచే రెసిడెన్షియల్ విద్యాసంస్థలు, హాస్టళ్లు, ఆశ్రమ పాఠశాలలు, కస్తూర్బా గాంధీ విద్యాలయాలు, అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలకు ఆహార పదార్థాలు, శుభ్రతకు అవసరమైన వస్తువులను సరఫరా చేసేందుకు టెండర్లు పిలిచినట్లు నివేదికలో పేర్కొన్నారు.
సాంఘిక సంక్షేమం, గిరిజన సంక్షేమం, బీసీ సంక్షేమం, మైనారిటీ సంక్షేమం, దివ్యాంగుల సంక్షేమ శాఖల పరిధిలోని 3,000కు పైగా సంస్థలకు మొత్తం 88 రకాల వస్తువులను సరఫరా చేయడం ఈ టెండర్ లక్ష్యం.
గతంలో జిల్లాలవారీగా టెండర్లు పిలిచే విధానానికి బదులుగా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఒకే కేంద్రీకృత టెండర్ విధానాన్ని తీసుకొచ్చారు. పెద్ద మొత్తంలో కొనుగోళ్లు జరగడం వల్ల తక్కువ ధరకు సరుకులు లభిస్తాయని, సరఫరా ప్రక్రియ మరింత సమర్థవంతంగా మారుతుందని ప్రభుత్వం భావించినట్లు నివేదిక వివరిస్తోంది.
అయితే, ఈ విధానం అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత సరఫరా బాధ్యతలు అనేక చేతులు మారుతున్నాయనే ఆరోపణలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.
₹800 కోట్ల టెండర్ దక్కించుకున్న NACOF ఏం చేసింది?
నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఫార్మర్స్ ప్రొక్యూర్‌మెంట్, ప్రాసెసింగ్ అండ్ రిటైలింగ్ కోఆపరేటివ్స్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (NACOF) సంస్థ సుమారు ₹800 కోట్ల విలువైన రాష్ట్రస్థాయి టెండర్‌ను దక్కించుకున్నట్లు వార్తా నివేదిక పేర్కొంది.
టెండర్ ప్రకారం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా విద్యాసంస్థలకు సరుకులు సరఫరా చేయాల్సిన ప్రధాన సంస్థ, ఆ బాధ్యతలను నేరుగా నిర్వహించకుండా 12 మంది సబ్‌కాంట్రాక్టర్లకు అప్పగించిందనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఆ 12 మంది కూడా జిల్లాలవారీగా మరో 33 మంది కాంట్రాక్టర్లకు పనులు అప్పగించారని నివేదిక పేర్కొంది.
కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ 33 మంది కూడా సరఫరా బాధ్యతలను మరింత కింది స్థాయికి బదిలీ చేశారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. దీంతో అసలు టెండర్ పొందిన సంస్థ నుంచి క్షేత్రస్థాయిలో సరుకులు సరఫరా చేసే వ్యక్తుల వరకు మూడు, కొన్ని ప్రాంతాల్లో నాలుగు స్థాయిల వ్యవస్థ ఏర్పడిందని కథనం చెబుతోంది.
ప్రతి స్థాయిలోనూ లాభాల మార్జిన్లు తీసుకుంటే, చివరకు సరుకుల నాణ్యతపై ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉందనేది ఈ ఆరోపణల్లో ప్రధాన అంశం.
జిల్లాకు ₹2 కోట్ల గుడ్‌విల్.. బిల్లులపై 20 శాతం కమీషన్ ఆరోపణలు
ఈ వ్యవహారంలో అత్యంత కీలకమైన ఆరోపణలు గుడ్‌విల్, కమీషన్లకు సంబంధించినవి. సబ్‌కాంట్రాక్టులు పొందేందుకు ఒక్కో జిల్లాకు ₹2 కోట్ల చొప్పున గుడ్‌విల్‌తో పాటు, బిల్లులపై 20 శాతం కమీషన్ చెల్లించాలనే షరతు ఉన్నట్లు వార్తా నివేదికలో పేర్కొన్నారు. <Cite refs={[“turn333730search0”]}/>
33 జిల్లాలకు ఒక్కో జిల్లాకు ₹2 కోట్ల చొప్పున లెక్కిస్తే, గుడ్‌విల్ మొత్తం ₹66 కోట్లకు చేరుతుంది. అయితే, ఇది ఆరోపణల్లో ప్రస్తావించిన లెక్క మాత్రమే; వాస్తవంగా ఎంత మొత్తం చెల్లించబడిందో నిర్ధారించడానికి ఆర్థిక లావాదేవీలు, ఒప్పందాలు, బిల్లుల వివరాలు అవసరం.
ఈ ఆరోపణలు నిజమైతే, కేంద్రీకృత టెండర్ ద్వారా తగ్గాల్సిన ఖర్చులు వివిధ స్థాయిల్లో మార్జిన్లు, కమీషన్ల రూపంలో పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఆర్థిక ప్రయోజనాల కోసం నాణ్యత విషయంలో రాజీ పడే పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయా అన్నదానిపై విచారణ జరగాల్సి ఉంది.
నాణ్యతపై రాజీ పడుతున్నారా?
హాస్టళ్లకు సరఫరా చేసే వస్తువుల నాణ్యత విషయంలోనూ ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. కాంట్రాక్టు పొందిన సంస్థ నుంచి సబ్‌కాంట్రాక్టర్లకు, అక్కడి నుంచి మరింత కింది స్థాయి సరఫరాదారులకు బాధ్యతలు మారుతుంటే, సరుకుల నాణ్యతను ఎవరు పర్యవేక్షిస్తున్నారు? నిబంధనలకు అనుగుణంగా వస్తువులు అందుతున్నాయా? అనే ప్రశ్నలు కీలకంగా మారుతున్నాయి.
ఆహార పదార్థాలు నాణ్యతా ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేకపోతే విద్యార్థుల ఆరోగ్యంపై ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉంది. శుభ్రతకు ఉపయోగించే వస్తువుల విషయంలోనూ నిర్దేశిత ప్రమాణాలు పాటించాలి.
అయితే, సబ్‌కాంట్రాక్టుల ఆరోపణలు ఉన్నాయనే కారణంతో అన్ని సరుకులు నాసిరకంగా ఉన్నాయని లేదా ఈ టెండర్ వల్లే గతంలో ఆహార విషబాధ ఘటనలు జరిగాయని నిర్ధారించలేం. అందుకు సరుకుల నమూనా పరీక్షలు, నాణ్యత తనిఖీ నివేదికలు, సంబంధిత ఘటనల వైద్య నివేదికలు అవసరం.
సబ్‌కాంట్రాక్టులకు అనుమతి ఉందా?
ఈ వివాదంలో మరో ముఖ్యమైన ప్రశ్న టెండర్ నిబంధనలకు సంబంధించినది. ప్రధాన కాంట్రాక్టు పొందిన సంస్థే సరుకులను సరఫరా చేయాలనే నిబంధన ఉంటే, ఆ బాధ్యతను ఇతరులకు బదిలీ చేయడం నిబంధనల ఉల్లంఘన అవుతుందా అన్నది పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
ప్రచురిత నివేదిక ప్రకారం, ఈ టెండర్‌లో ప్రధాన సరఫరాదారు రాష్ట్రంలోని అన్ని సంస్థలకు సరుకులను నేరుగా అందించే బాధ్యత తీసుకోవాల్సి ఉందని, జోన్, లాట్ లేదా వస్తువులవారీగా కాంట్రాక్టును విభజించడానికి అవకాశం లేదని పేర్కొన్నారు. ఇతరులకు సబ్‌కాంట్రాక్టులు ఇవ్వడంపై కూడా అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి. <Cite refs={[“turn333730search0”]}/>
దీనిపై అసలు టెండర్ పత్రంలోని నిబంధనలు, ఒప్పందంలోని షరతులు, ప్రభుత్వం జారీ చేసిన అనుమతులు లేదా వివరణలను పరిశీలించినప్పుడే చట్టపరమైన స్థితి స్పష్టమవుతుంది.
సీనియర్ ఐఏఎస్ అధికారి పాత్రపై ఆరోపణలు
ఈ మొత్తం వ్యవహారం వెనుక ఓ సీనియర్ ఐఏఎస్ అధికారి ఉన్నారని, సబ్‌కాంట్రాక్టుల కేటాయింపు నుంచి కమీషన్ల వ్యవహారం వరకు ఆయన ప్రభావం ఉందని ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది. హైదరాబాద్‌లోని అమీర్‌పేటలో బంధువులతో కలిసి ఓ ప్రైవేట్ కార్యాలయం ఏర్పాటు చేసి అక్కడి నుంచే ఈ వ్యవహారాలను నిర్వహిస్తున్నారనే ఆరోపణ కూడా ప్రచురిత కథనంలో ఉంది. <Cite refs={[“turn333730search0”]}/>
అయితే, ఈ ఆరోపణలకు సంబంధించి అధికారిక విచారణ ఫలితాలు లేదా స్వతంత్రంగా నిర్ధారించిన ఆధారాలు ఈ కథనం ద్వారా నిర్ధారించబడలేదు. కాబట్టి సంబంధిత అధికారి పేరును ఆధారాలు లేకుండా ప్రస్తావించడం లేదా ఆరోపణలను నిర్ధారిత అవినీతిగా చూపించడం సరికాదు.
ప్రభుత్వం ఈ ఆరోపణలను పరిశీలించి, సంబంధిత రికార్డుల ఆధారంగా వాస్తవాలను వెల్లడించాల్సిన అవసరం ఉంది.
కేంద్రీకృత టెండర్ల విధానంపై గతంలోనూ అభ్యంతరాలు
తెలంగాణలో సంక్షేమ హాస్టళ్లకు నిత్యావసర సరుకుల కొనుగోళ్లను కేంద్రీకృతం చేయడంపై గతంలోనూ అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి. మే 23, 2026న బీఆర్ఎస్ ఎమ్మెల్సీ దాసోజు శ్రవణ్ ఈ విధానాన్ని ప్రశ్నిస్తూ, జిల్లా స్థాయి కొనుగోళ్ల విధానాన్ని పునరుద్ధరించాలని డిమాండ్ చేసినట్లు తెలంగాణ టుడే, టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా నివేదించాయి. ఆ సందర్భంలోనూ కమీషన్ల ద్వారా ప్రభుత్వ నిధుల దుర్వినియోగం జరిగే అవకాశం ఉందని ఆయన ఆరోపించారు. <Cite refs={[“turn333730search6″,”turn333730search7”]}/>
అయితే, గతంలో వ్యక్తమైన రాజకీయ ఆరోపణలు ప్రస్తుత టెండర్‌లో అక్రమాలు జరిగినట్లు నిరూపించవు. ప్రస్తుత వ్యవహారంలో ఏవైనా ఉల్లంఘనలు జరిగాయా అన్నది టెండర్ పత్రాలు, ఒప్పందాలు, సరఫరా రికార్డులు, నాణ్యత తనిఖీల ఆధారంగా నిర్ణయించాలి.
ప్రభుత్వం ఏం చేయాలి?
సంక్షేమ హాస్టళ్లలో చదువుతున్న విద్యార్థుల్లో అనేకమంది ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాల నుంచి వస్తారు. వారికి నాణ్యమైన ఆహారం, అవసరమైన నిత్యావసర వస్తువులు అందించడం ప్రభుత్వ బాధ్యతలో భాగం.
ఈ నేపథ్యంలో సంబంధిత శాఖలు కొన్ని కీలక అంశాలపై స్పష్టత ఇవ్వాలి:
- NACOFతో కుదిరిన అసలు టెండర్ ఒప్పందంలో సబ్‌కాంట్రాక్టులకు అనుమతి ఉందా?
- 12 మంది సబ్‌కాంట్రాక్టర్లకు బాధ్యతలు అప్పగించిన ప్రక్రియకు అధికారిక అనుమతి ఉందా?
- జిల్లాలవారీ సరఫరాదారుల ఎంపిక ఎలా జరిగింది?
- గుడ్‌విల్, కమీషన్ డిమాండ్లపై ఏవైనా లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదులు వచ్చాయా?
- హాస్టళ్లకు చేరుతున్న సరుకుల నాణ్యతను ఎవరు తనిఖీ చేస్తున్నారు?
- టెండర్ నిబంధనల ఉల్లంఘన జరిగితే బాధ్యులపై ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటారు?
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు లభిస్తేనే కేంద్రీకృత టెండర్ల వ్యవస్థలో పారదర్శకత ఉందా లేదా అన్నది అర్థమవుతుంది.
ముగింపు
సుమారు ₹800 కోట్ల విలువైన సంక్షేమ హాస్టళ్ల సరఫరా టెండర్‌పై వచ్చిన సబ్‌కాంట్రాక్టులు, గుడ్‌విల్, కమీషన్ల ఆరోపణలు తీవ్రమైన పరిశీలనకు అర్హమైనవి. అయితే, ఆరోపణలను నిర్ధారిత నేరాలుగా పరిగణించకుండా, వాటిపై ఆధారాలతో కూడిన నిష్పక్షపాత విచారణ జరగాలి.
ప్రధాన టెండర్ పొందిన సంస్థ నిజంగా ఏ బాధ్యతలు తీసుకుంది? సరుకులు నిబంధనల ప్రకారం సరఫరా అవుతున్నాయా? నాణ్యత తనిఖీలు సక్రమంగా జరుగుతున్నాయా? కమీషన్ల ఆరోపణలకు ఆధారాలున్నాయా? అనే అంశాలపై ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇవ్వాలి.
సంక్షేమ విద్యాసంస్థలకు సరఫరా చేసే ప్రతి వస్తువు నాణ్యత, ప్రతి రూపాయి ఖర్చు, ప్రతి కాంట్రాక్టు నిర్ణయం పారదర్శకంగా ఉండాలి. విద్యార్థుల ఆరోగ్యం, ప్రభుత్వ నిధుల పరిరక్షణ విషయంలో ఎలాంటి నిర్లక్ష్యానికీ తావు ఉండకూడదు.
