రేడియల్ రోడ్ టెండర్లపై అనుమానాలు.. రూ.20 వేల కోట్ల బిల్లులు పెండింగ్‌.. సీరియల్‌ టోకెన్‌ ప్రకారం చెల్లింపులు జరగడం లేదని ఆరోపణలు.. టెండర్లు రద్దు చేసి మళ్లీ పిలవాలని ప్రభుత్వానికి విజ్ఞప్తి
తెలంగాణలో ప్రభుత్వ టెండర్లు, కాంట్రాక్టర్లకు బిల్లుల చెల్లింపులు, రేడియల్ రోడ్ల నిర్మాణ పనుల వ్యవహారం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. టెండర్లలో పోటీకి ఇతర సంస్థలకు అవకాశం కల్పించలేదని, అర్హతల పరిశీలనలో నిబంధనలను మార్చి కాంట్రాక్టులు కేటాయించారనే ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. మరోవైపు, రాష్ట్రంలో కాంట్రాక్టర్లకు దాదాపు రూ.20 వేల కోట్ల పాత బిల్లులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని, వాటి విడుదలలోనూ పారదర్శకత లేదని కొందరు కాంట్రాక్టర్లు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
రేడియల్ రోడ్ టెండర్లలో మరింత పోటీ జరిగి ఉంటే ప్రభుత్వానికి వందల కోట్ల రూపాయలు ఆదా అయ్యేవని, అందుకే వివాదాస్పద టెండర్లను రద్దు చేసి మళ్లీ పిలవాలని కాంట్రాక్టర్‌ డిమాండ్ చేశారు. అయితే, టెండర్లలో అక్రమాలు జరిగాయా? ప్రభుత్వానికి వాస్తవంగా ఎంత నష్టం వాటిల్లింది? అనే అంశాలు అధికారిక రికార్డులు, విచారణ ద్వారానే నిర్ధారణ కావాల్సి ఉంది.
టెండర్లలో నలుగురు బిడ్డర్లే.. ఎందుకీ అనుమానాలు?
రేడియల్ రోడ్ టెండర్లలో సాధారణంగా అనేక సంస్థలు పోటీ పడతాయని, కానీ తాజా ప్రక్రియలో కేవలం నాలుగు సంస్థలే పాల్గొన్నాయని కాంట్రాక్టర్‌ పేర్కొన్నారు. ఇతర సంస్థలు టెండర్లలో పాల్గొనకుండా ఉండేందుకు ఫోన్‌ కాల్స్‌ వచ్చాయని, ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయానికి సంబంధించిన కాల్‌ వచ్చిందని మునుగోడు ఎమ్మెల్యే కోమటిరెడ్డి రాజగోపాల్‌రెడ్డి గతంలో చెప్పిన విషయాన్ని కూడా ఆయన ప్రస్తావించారు.
టెండర్లలో పాల్గొనాలనుకున్న సంస్థలకు ఒత్తిళ్లు ఎదురయ్యాయనే అనుమానాలు ఉన్నాయని, చివరకు నాలుగు సంస్థలే బిడ్లు దాఖలు చేయడం తమకు సందేహాలు కలిగించిందని కాంట్రాక్టర్‌ అన్నారు. అయితే, ఇతర సంస్థలకు నిజంగానే బెదిరింపులు లేదా ఒత్తిళ్లు వచ్చాయా? వచ్చినట్లయితే వాటి వెనుక ఎవరున్నారు? అనే అంశాలకు స్వతంత్ర ఆధారాలు అవసరం.
30 శాతం తక్కువకు టెండర్లు.. ప్రభుత్వానికి ఎంత ఆదా అయ్యేది?
దేశవ్యాప్తంగా రోడ్లు, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, భవనాలు, పాఠశాలల నిర్మాణ పనులకు సంబంధించిన కొన్ని టెండర్లు అంచనా వ్యయంతో పోలిస్తే 25 నుంచి 30 శాతం తక్కువ ధరలకు ఖరారవుతున్నాయని కాంట్రాక్టర్‌ తన అనుభవాన్ని ప్రస్తావిస్తూ చెప్పారు. తెలంగాణలో ఒక ప్రాజెక్టుకు 42 శాతం తక్కువ ధరకు బిడ్‌ వెళ్లిందని కూడా పేర్కొన్నారు.
రేడియల్ రోడ్ టెండర్లలోనూ మరింత పోటీ జరిగి ఉంటే ప్రభుత్వానికి పెద్ద మొత్తంలో ఆదా అయ్యేదని ఆయన వాదించారు.
- 23 శాతం తక్కువ ధరకు పని కేటాయించి ఉంటే సుమారు రూ.700 కోట్లు ఆదా అయ్యేవని ఆయన అంచనా.
- 25 శాతం తక్కువ ధరకు కేటాయించి ఉంటే రూ.800–850 కోట్లు ఆదా అయ్యేవని పేర్కొన్నారు.
- 30 శాతం తక్కువ ధరకు టెండర్‌ ఖరారై ఉంటే దాదాపు రూ.1,000 కోట్లు ఆదా అయ్యేవని వాదించారు.
ఈ మొత్తాలు కాంట్రాక్టర్‌ చేసిన అంచనాలు మాత్రమే. అసలు టెండర్‌ విలువ, బిడ్డర్లు సమర్పించిన ధరలు, పనుల పరిధి, సాంకేతిక అర్హతలు, ఒప్పంద నిబంధనలు పరిశీలించకుండా ప్రభుత్వానికి జరిగిన వాస్తవ నష్టాన్ని నిర్ధారించలేం.
ఆరు రోజుల్లోనే టెండర్‌ ప్రక్రియ పూర్తయిందా?
టెండర్‌ ప్రక్రియలో అర్హతల పరిశీలన, లెటర్‌ ఆఫ్‌ అవార్డు (LOA) జారీ, ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడం, పనులు ప్రారంభించడం వంటి దశలు చాలా వేగంగా పూర్తయ్యాయని కాంట్రాక్టర్‌ ఆరోపించారు. భూసేకరణ పూర్తికాకపోయినా, కోర్టు వ్యవహారాలు ఉన్నప్పటికీ పనులు ప్రారంభించేందుకు ప్రయత్నించారని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల టెండర్లలో సంస్థల అనుభవాన్ని పరిశీలించేందుకు నిబంధనలు ఉంటాయని, ఈ సందర్భంలో ఆ ప్రక్రియలో మార్పులు చేసి ఆరు రోజుల్లోనే కాంట్రాక్టు ఇచ్చారని ఆయన ఆరోపించారు. అయితే, టెండర్‌ నోటిఫికేషన్‌ నుంచి ఒప్పందం వరకు ఉన్న అధికారిక తేదీలు, అర్హతల ప్రమాణాలు, న్యాయస్థానంలో ఉన్న కేసు వివరాలు పరిశీలించిన తర్వాతే ఈ ఆరోపణలపై స్పష్టత వస్తుంది.
సుసీ ఇన్‌ఫ్రా వ్యవహారంపై రీ-టెండరింగ్‌ డిమాండ్
సుసీ ఇన్‌ఫ్రా సంస్థకు సంబంధించిన టెండర్‌ వివాదాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, అర్హతల విషయంలో సంస్థను అనర్హంగా ప్రకటించిన తీరు సరిగా లేదని కాంట్రాక్టర్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ వ్యవహారం కోర్టు పరిధిలో ఉందని పేర్కొంటూ, న్యాయస్థానమే సరైన నిర్ణయం తీసుకుంటుందనే ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
అదే సమయంలో, టెండర్‌ ప్రక్రియపై ప్రజల్లో అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నప్పుడు ప్రభుత్వం ఆ ప్రక్రియను రద్దు చేసి మళ్లీ టెండర్లు పిలవాలని ఆయన కోరారు. మళ్లీ టెండర్లు నిర్వహిస్తే ఎవరి వాదన సరైనదో, ఎంత పోటీ ఉందో, ప్రభుత్వానికి ఎంత ఆదా అవుతుందో స్పష్టమవుతుందని అన్నారు.
రీ-టెండరింగ్‌ ద్వారా రూ.600 కోట్ల నుంచి రూ.1,000 కోట్ల వరకు ఆదా అయ్యే అవకాశం ఉందని ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలు అంచనాలుగా చూడాలి. వాస్తవంగా ఎంత ఆదా అవుతుందో కొత్త టెండర్‌ ప్రక్రియ, అర్హత కలిగిన సంస్థల బిడ్లు నిర్ణయిస్తాయి.
రూ.20 వేల కోట్ల పాత బిల్లులు ఎప్పుడు విడుదలవుతాయి?
తెలంగాణలో కాంట్రాక్టర్లకు దాదాపు రూ.20 వేల కోట్ల పాత బిల్లులు చెల్లించాల్సి ఉందని, ఈ విషయంపై బిల్డర్స్‌ అసోసియేషన్‌ ప్రతినిధులు ఉప ముఖ్యమంత్రిని కలిసి వినతిపత్రం ఇచ్చారని కాంట్రాక్టర్‌ తెలిపారు. ఆరు నెలల్లో బిల్లులు చెల్లిస్తామని హామీ ఇచ్చినప్పటికీ, తమకు ఇప్పటివరకు చెల్లింపులు అందలేదని ఆయన ఆరోపించారు.
బిల్లుల విడుదలలో సీరియల్‌ టోకెన్‌ విధానం పాటించడం లేదని కూడా ఆయన అన్నారు. ఎవరి బిల్లు ముందుగా వచ్చిందో వారికి ముందుగా చెల్లించాల్సి ఉండగా, పలుకుబడి ఉన్నవారికి చెల్లింపులు జరుగుతున్నాయని, చిన్న, మధ్యస్థాయి కాంట్రాక్టర్లు మాత్రం ఇబ్బందులు పడుతున్నారని ఆరోపించారు.
కొంతమంది పెద్ద కాంట్రాక్టర్లకు తరచూ చెల్లింపులు జరుగుతున్నాయని, తమలాంటి చిన్న, మధ్యస్థాయి సంస్థలకు మాత్రం బిల్లులు అందడం లేదని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. అత్యవసర పనులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సి వస్తే అందుకు స్పష్టమైన ప్రమాణాలు ఉండాలని, మిగిలిన చెల్లింపులు పారదర్శకమైన క్రమంలో జరగాలని కోరారు.
అప్పులు.. వడ్డీలు.. బ్యాంకుల ఒత్తిళ్లు
పెద్ద నిర్మాణ సంస్థలను నడిపిన కాంట్రాక్టర్లు సైతం ప్రస్తుతం ఆర్థిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నారని ఆయన పేర్కొన్నారు. బ్యాంకులు, ఫైనాన్షియర్లకు చెల్లింపులు చేయాల్సి ఉండగా, ప్రభుత్వ బిల్లులు అందకపోవడంతో రుణాల వడ్డీలు చెల్లించడం కూడా కష్టంగా మారిందని చెప్పారు.
గతంలో హైదరాబాద్‌ సహా దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణంలో తెలంగాణ కాంట్రాక్టర్లు కీలకంగా పనిచేశారని గుర్తుచేశారు. ఇప్పుడు బిల్లులు పెండింగ్‌లో ఉండటం, కొత్త పనులు దక్కకపోవడం వల్ల కొందరు కాంట్రాక్టర్లు తీవ్ర నిరాశకు గురవుతున్నారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
ఈ సమస్యను పరిష్కరించకపోతే కాంట్రాక్టు రంగంపై మరింత ప్రభావం పడుతుందని, తెలంగాణకు చెందిన సంస్థలు ఇతర రాష్ట్రాలకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి వస్తుందని హెచ్చరించారు.
గవర్నర్‌ను కలిసిన కాంట్రాక్టర్లు
ఈ సమస్యల పరిష్కారం కోసం గవర్నర్‌ను కూడా కలిశామని కాంట్రాక్టర్‌ తెలిపారు. తనకు వ్యక్తిగత రాజకీయ ప్రయోజనాలు లేవని, కాంట్రాక్టర్లకు ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులను చూసి మాట్లాడుతున్నానని పేర్కొన్నారు. అక్రమాలు ప్రశ్నిస్తే చర్యలు తీసుకుంటారేమోననే భయంతో చాలామంది కాంట్రాక్టర్లు బహిరంగంగా మాట్లాడటం లేదని అన్నారు.
తాను మాత్రం ఎలాంటి పరిణామాలనైనా ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నానని, తమ వాదనలను ఆధారాలతో పరిశీలించాలని కోరారు.
కమీషన్ల ఆరోపణలపై ఆధారాలు అవసరం
టెండర్లలో కమీషన్లు డిమాండ్ చేస్తున్నారనే ఆరోపణలపై కాంట్రాక్టర్‌ స్పందిస్తూ, నిర్దిష్ట ఆధారాలు లేకుండా ఎవరిపైనా నేరుగా ఆరోపణ చేయలేమని పేర్కొన్నారు. అయితే, చెల్లింపులు క్రమపద్ధతిలో జరగకపోవడం, టెండర్లలో పోటీ తగ్గడం, కొందరికే పనులు దక్కుతున్నాయనే అనుమానాలు నిర్మాణ రంగంలో ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయని చెప్పారు.
టెండర్ల కేటాయింపులు, అర్హతల పరిశీలన, బిల్లుల విడుదలలో పారదర్శకత ఉంటే ఇలాంటి అనుమానాలకు తావుండదని కాంట్రాక్టర్లు భావిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం టెండర్‌ పత్రాలు, బిల్లుల పెండింగ్‌ వివరాలు, చెల్లింపుల క్రమం, వివాదాస్పద నిర్ణయాలపై అధికారిక వివరణ ఇవ్వడం ద్వారా ఈ అంశాలపై స్పష్టత కల్పించవచ్చు.
ఇప్పుడు ప్రధానంగా తేలాల్సిన ప్రశ్నలు: రేడియల్ రోడ్ టెండర్లలో అన్ని అర్హ సంస్థలకు సమాన అవకాశం లభించిందా? సుసీ ఇన్‌ఫ్రా అనర్హతకు కారణాలేమిటి? రూ.20 వేల కోట్ల బిల్లుల విడుదలకు ప్రభుత్వం ఎలాంటి షెడ్యూల్‌ రూపొందించింది? ఈ ప్రశ్నలకు అధికారిక సమాధానాలు రావడం నిర్మాణ రంగానికి కీలకం.
