12 ఏళ్ల తెలంగాణ: సాధించిన విజయాలు.. ఇంకా మిగిలిన ఉద్యమ ఆశయాలు
2014 జూన్ 2. తెలంగాణ ప్రజల దశాబ్దాల కల సాకారమైన రోజు. ఎన్నో పోరాటాలు, వేలాది మంది ఉద్యమకారుల త్యాగాలు, విద్యార్థుల బలిదానాలు, ప్రజల ఆకాంక్షల ఫలితంగా భారతదేశ 29వ రాష్ట్రంగా తెలంగాణ ఆవిర్భవించింది. ఈరోజుతో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడి 12 సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయి.
రాష్ట్ర అవతరణ దినోత్సవం సందర్భంగా ప్రజలు సంబరాలు జరుపుకుంటున్నప్పటికీ, తెలంగాణ ఉద్యమం కోసం పోరాడిన ప్రజల మనసుల్లో కొన్ని ప్రశ్నలు ఇంకా మిగిలే ఉన్నాయి. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఎందుకు కావాలనుకున్నాం? ఉద్యమ ఆశయాలు ఎంతవరకు నెరవేరాయి? అమరవీరుల కుటుంబాలకు న్యాయం జరిగిందా? అధికారంలోకి వచ్చిన ప్రభుత్వాలు ఉద్యమ లక్ష్యాలను సాధించాయా? అనే అంశాలపై చర్చ కొనసాగుతోంది.
తెలంగాణ ఉద్యమానికి పునాది
1956లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత తెలంగాణ ప్రాంత ప్రజల్లో అసంతృప్తి పెరిగింది. “నీళ్లు, నిధులు, నియామకాలు” అనే నినాదం ఉద్యమానికి కేంద్రబిందువుగా మారింది. తెలంగాణ వనరులు తెలంగాణ ప్రజలకే దక్కాలనే డిమాండ్ బలపడింది. కృష్ణా, గోదావరి నదులు తెలంగాణ మీదుగా ప్రవహిస్తున్నప్పటికీ సాగునీరు అందకపోవడం, ఉద్యోగాల్లో స్థానికులకు అన్యాయం జరుగుతోందనే భావన ప్రజల్లో ఆవేదన పెంచింది.
1969లో తొలి దశ తెలంగాణ ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. వందలాది మంది విద్యార్థులు ప్రాణత్యాగాలు చేసినప్పటికీ ప్రత్యేక రాష్ట్రం సాధ్యం కాలేదు. అనంతరం 2001లో K. Chandrashekar Rao తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితిని స్థాపించడంతో మలిదశ ఉద్యమం కొత్త ఊపును అందుకుంది.
ఉద్యమంలో ప్రజల భాగస్వామ్యం
2009 తర్వాత తెలంగాణ ఉద్యమం ఉద్ధృతమైంది. Osmania University ఉద్యమానికి కేంద్రంగా మారింది. విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు, రైతులు, కార్మికులు, కళాకారులు, మేధావులు అందరూ ఉద్యమంలో భాగమయ్యారు. అనేక కుటుంబాలు తమ జీవితాలను పక్కనపెట్టి ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధన కోసం పోరాడాయి. రాష్ట్ర ఏర్పాటు ఆలస్యం కావడంతో అనేక మంది యువకులు ఆత్మహత్యలు చేసుకోవడం తెలంగాణ చరిత్రలో విషాద అధ్యాయంగా నిలిచింది.
చివరకు ప్రజల ఉద్యమానికి లొంగి కేంద్ర ప్రభుత్వం 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
బీఆర్ఎస్ పాలనలో అభివృద్ధి
రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు అనంతరం పదేళ్ల పాటు K. Chandrashekar Rao నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం అధికారంలో కొనసాగింది. ఈ కాలంలో కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు, మిషన్ భగీరథ, మిషన్ కాకతీయ, రైతు బంధు, రైతు బీమా వంటి పథకాలు అమలు అయ్యాయి.
హైదరాబాద్ ఐటీ రంగంలో వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. అంతర్జాతీయ కంపెనీలు పెట్టుబడులు పెట్టాయి. మౌలిక సదుపాయాలు మెరుగుపడ్డాయి. రాష్ట్ర ఆదాయం పెరిగింది. తెలంగాణ దేశవ్యాప్తంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న రాష్ట్రంగా గుర్తింపు పొందింది.
ఎదురైన విమర్శలు
అయితే ఈ కాలంలో కొన్ని విమర్శలు కూడా వచ్చాయి. నిరుద్యోగ యువతకు ఇచ్చిన ఉద్యోగ హామీలు పూర్తిగా నెరవేరలేదనే అసంతృప్తి పెరిగింది. పరీక్షా పత్రాల లీకేజీలు, నోటిఫికేషన్ల ఆలస్యం, నియామక ప్రక్రియలపై వివాదాలు యువతను నిరాశకు గురి చేశాయి.
కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుపై భారీ వ్యయాలు, అవినీతి ఆరోపణలు రాజకీయ చర్చలకు దారితీశాయి. అధికార కేంద్రీకరణ, ఉద్యమ కార్యకర్తలకు తగిన ప్రాధాన్యం దక్కలేదనే విమర్శలు కూడా వినిపించాయి.
కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికి అవకాశం
2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ప్రజలు మార్పును కోరుకున్నారు. Revanth Reddy నాయకత్వంలోని కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చింది. ఎన్నికల సమయంలో ప్రకటించిన ఆరు గ్యారెంటీల అమలుపై దృష్టి పెట్టింది.
మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణం, గృహజ్యోతి, ఇందిరమ్మ ఇళ్లు వంటి పథకాలు అమలులోకి వచ్చాయి. గత పదేళ్లలో ఏర్పడిన సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు చర్యలు తీసుకుంటున్నామని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. మరోవైపు ప్రతిపక్ష బీఆర్ఎస్ అభివృద్ధి మందగించిందని ఆరోపిస్తోంది.
ఉద్యమ కుటుంబాల పరిస్థితి
తెలంగాణ కోసం ప్రాణాలు అర్పించిన అమరవీరుల కుటుంబాల పరిస్థితి ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశంగానే ఉంది. కొంతమందికి ప్రభుత్వ సహాయం, ఉద్యోగాలు లభించినప్పటికీ, మరికొన్ని కుటుంబాలు ఇంకా పూర్తి స్థాయి గుర్తింపు కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి.
ఉద్యమంలో పాల్గొన్న సాధారణ కార్యకర్తలు, విద్యార్థి నాయకులు కూడా తగిన గుర్తింపు, అవకాశాలు పొందలేదని పలువురు వాపోతున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 2న అమరవీరులను స్మరించుకోవడం మాత్రమే కాకుండా వారి కుటుంబాల సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపాల్సిన అవసరం ఉందనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది.
ఇంకా మిగిలిన లక్ష్యాలు
తెలంగాణ ఏర్పడిన తర్వాత అనేక రంగాల్లో అభివృద్ధి జరిగినా, ఉద్యమం కలలు కన్న లక్ష్యాలు పూర్తిగా నెరవేరాయా అంటే ఇంకా కాదనే సమాధానం వినిపిస్తోంది. నిరుద్యోగం ఇప్పటికీ ప్రధాన సమస్యగానే ఉంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు పెరగాలి. ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు మరింత మెరుగుపడాలి. హైదరాబాద్తో పాటు జిల్లాలు కూడా సమానంగా అభివృద్ధి చెందాలి.
తెలంగాణ అనేది కేవలం ఒక రాష్ట్రం కాదు. అది ఒక స్వాభిమాన పోరాటం, ఒక భావోద్వేగం, ఒక ప్రజా ఆకాంక్ష. ప్రభుత్వాలు మారవచ్చు, రాజకీయ పార్టీలు మారవచ్చు. కానీ తెలంగాణ ఉద్యమం కోసం ప్రాణత్యాగం చేసిన అమరవీరుల ఆశయాలు శాశ్వతంగా నిలవాలి.
ప్రతి యువకుడికి ఉపాధి, ప్రతి రైతుకు భరోసా, ప్రతి కుటుంబానికి అభివృద్ధి ఫలాలు అందినప్పుడే తెలంగాణ ఉద్యమం యొక్క అసలు లక్ష్యం పూర్తిగా నెరవేరినట్లవుతుంది. అదే అమరవీరుల త్యాగాలకు నిజమైన నివాళి.
తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ దినోత్సవం సందర్భంగా అమరవీరులను స్మరించుకుంటూ, వారి ఆశయాల సాధనకు ప్రతి ఒక్కరూ పునరంకితం కావాల్సిన అవసరం ఉంది.
జై తెలంగాణ!
జై భారత్!
