భూబాధితులకు పరిహారం ఇవ్వకుండా ఉచిత పథకాలా? కళ్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్‌పై హైకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు

హైదరాబాద్: తెలంగాణలో అమలవుతున్న సంక్షేమ పథకాలపై హైకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ముఖ్యంగా కళ్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాల అమలుకు సంబంధించిన చట్టబద్ధత, ప్రజాధన వినియోగం, భూసేకరణలో భూములు కోల్పోయిన బాధితులకు చెల్లించాల్సిన పరిహారం వంటి అంశాలపై కోర్టు ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించింది.

కళ్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాలకు సంబంధించిన ఎనిమిది ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులను సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్‌పై విచారణ సందర్భంగా జస్టిస్ ఎన్.వి. శ్రవణ్ కుమార్ పలు ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. ఈ పథకాలకు చట్టపరమైన ఆధారం ఏమిటి? వాటిని ఏ విధమైన నిబంధనల ఆధారంగా అమలు చేస్తున్నారు? ప్రజల నుంచి పన్నుల రూపంలో వచ్చిన నిధులను ఏ విధంగా ఖర్చు చేస్తున్నారు? అనే అంశాలపై కోర్టు స్పష్టత కోరింది.

భూములు కోల్పోయిన వారికి పరిహారం ఎప్పుడు?

ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులు, అభివృద్ధి పనుల కోసం భూములు కోల్పోయిన అనేక మంది బాధితులు సంవత్సరాలుగా పరిహారం కోసం ఎదురుచూస్తున్నారని కోర్టు ప్రస్తావించింది. కొందరు బాధితులు తరతరాలుగా పరిహారం కోసం న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయిస్తున్న పరిస్థితిని కూడా కోర్టు ప్రస్తావించినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి.

భూములు కోల్పోయిన వారికి చట్టబద్ధంగా చెల్లించాల్సిన పరిహారం ఒక ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదా? సంక్షేమ పథకాల కంటే ముందుగా భూబాధితులకు పరిహారం చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదా? అనే కోణంలో ధర్మాసనం ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించింది.

భూసేకరణ పరిహారం విషయంలో కోర్టుల్లో అనేక కేసులు, కాంటెంప్ట్ పిటిషన్లు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని కూడా విచారణ సందర్భంగా ప్రస్తావన వచ్చింది. ప్రభుత్వం భూబాధితులకు చెల్లించాల్సిన బకాయిలను ఎలా పరిష్కరిస్తుందో స్పష్టమైన వివరాలు ఇవ్వాలని కోర్టు కోరింది.

ఉచిత పథకాలకు ప్రజాధనం ఎలా ఖర్చు చేస్తారు?

కళ్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ వంటి పథకాలపై కోర్టు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోందని భావించడం సరికాదని విచారణలో స్పష్టమైంది. అయితే ఇలాంటి పథకాలకు చట్టపరమైన ఆధారం, నిధుల కేటాయింపు విధానం, ప్రభుత్వ ఆర్థిక బాధ్యతలు వంటి అంశాలు స్పష్టంగా ఉండాలని కోర్టు పేర్కొంది.

ప్రభుత్వం తరఫున వాదించిన అదనపు అడ్వకేట్ జనరల్ మాత్రం ఈ పథకాలకు బడ్జెట్ కేటాయింపులు ఉన్నాయని, కేబినెట్ నిర్ణయాలు మరియు అసెంబ్లీ ఆమోదించిన బడ్జెట్ ఆధారంగా నిధులు కేటాయిస్తున్నామని కోర్టుకు వివరించారు. పేద కుటుంబాల్లోని యువతుల వివాహాలకు ఈ ఆర్థిక సహాయం ఎంతో ఉపయోగపడుతుందని, స్టే కారణంగా లబ్ధిదారులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారని ప్రభుత్వం వాదించింది.

కళ్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్‌పై స్టే

ఆగస్టు 12న తెలంగాణ హైకోర్టు కళ్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాలకు సంబంధించిన ఎనిమిది జీఓల అమలుపై మధ్యంతర స్టే విధించింది. తదుపరి ఆదేశాలు వచ్చే వరకు లబ్ధిదారులకు ఈ పథకాల కింద నిధుల విడుదలను నిలిపివేయాలని కోర్టు ఆదేశించింది.

ప్రభుత్వం ఈ స్టేను ఎత్తివేయాలని కోరుతూ కోర్టును ఆశ్రయించింది. పథకాల అమలు నిలిచిపోవడంతో పెళ్లిళ్లకు సిద్ధమవుతున్న పేద కుటుంబాలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయని ప్రభుత్వం తరఫు న్యాయవాది వాదించారు.

అయితే ప్రభుత్వం దాఖలు చేసిన కౌంటర్‌ను పూర్తిగా పరిశీలించాల్సి ఉందని కోర్టు పేర్కొంది. ఆ తర్వాతే స్టే ఎత్తివేతపై నిర్ణయం తీసుకుంటామని తెలిపింది. ఆగస్టు 20న కూడా కోర్టు స్టేను ఎత్తివేయడానికి నిరాకరించింది.

ఉద్యోగాలు కల్పిస్తే ఉచిత పథకాల అవసరం తగ్గుతుందా?

విచారణ సందర్భంగా మరో కీలక అంశం కూడా తెరపైకి వచ్చింది. ప్రజలకు స్థిరమైన ఉపాధి, ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పిస్తే వారు ప్రభుత్వ ఉచిత పథకాలపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుందని కోర్టు వ్యాఖ్యానించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను లాభాల బాట పట్టించి, వాటి ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు వినియోగించే మార్గాలపై కూడా ఆలోచించాలని కోర్టు సూచించింది.

అంటే పేదలకు సహాయం చేయకూడదని కోర్టు చెప్పడం కాదు. సంక్షేమం, ఉపాధి, ప్రభుత్వ ఆర్థిక బాధ్యతలు, చట్టబద్ధమైన పరిహారం—ఈ అన్నింటి మధ్య సరైన ప్రాధాన్యత క్రమం ఉండాలని కోర్టు ప్రశ్నించినట్లుగా ఈ వ్యాఖ్యలను అర్థం చేసుకోవాలి.

ప్రభుత్వ అప్పులపైనా కోర్టు ప్రశ్నలు

తాజా విచారణలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక పరిస్థితిపై కూడా హైకోర్టు దృష్టి సారించింది. పెద్ద ఎత్తున సంక్షేమ పథకాలకు నిధులు ఎలా సమకూరుస్తున్నారు? రాష్ట్ర అప్పులు ఎంత ఉన్నాయి? అప్పుల సమీకరణ, సంక్షేమ పథకాల నిధుల విషయంలో తెలంగాణ FRBM చట్టం నిబంధనలు పాటిస్తున్నారా? అనే అంశాలపై ఆర్థిక శాఖ నుంచి సమగ్ర వివరాలు సమర్పించాలని కోర్టు ఆదేశించింది.

భూసేకరణ పరిహారం చెల్లింపులకు సంబంధించిన పెండింగ్ కేసులపై కూడా ప్రభుత్వం వివరాలు ఇవ్వాల్సి ఉంది. ప్రభుత్వం తరఫున కొన్ని పరిహార చెల్లింపులు ప్రక్రియలో ఉన్నాయని, టోకెన్ నంబర్లు జారీ అయ్యాయని వివరించినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

అసలు వివాదం ఏంటి?

కళ్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాలను సవాలు చేసిన పిటిషన్‌లో ప్రధానంగా ఈ పథకాలకు తగిన చట్టపరమైన ఆధారం ఉందా? ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ద్వారా మాత్రమే ఇలాంటి భారీ ఆర్థిక పథకాలను కొనసాగించవచ్చా? ప్రజాధనాన్ని ఖర్చు చేసే విధానానికి రాజ్యాంగపరమైన, ఆర్థికపరమైన పరిమితులు ఏమిటి? అనే అంశాలు కోర్టు పరిశీలిస్తోంది.

ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ పథకాలకు బడ్జెట్ కేటాయింపులు ఉన్నాయని, కేబినెట్ మరియు శాసనసభ ప్రక్రియ ద్వారా నిధులు సమకూరుతున్నాయని వాదిస్తోంది. పేద కుటుంబాల వివాహ ఖర్చులకు ఈ పథకాలు కీలకంగా ఉపయోగపడుతున్నాయని చెబుతోంది.

తదుపరి విచారణలో ఏం జరుగుతుంది?

భూసేకరణ పరిహారం పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసుల వివరాలు, రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితి, సంక్షేమ పథకాలకు నిధుల సమీకరణ, పథకాల చట్టపరమైన ఆధారం వంటి అంశాలపై ప్రభుత్వం సమగ్ర వివరణ ఇవ్వాల్సి ఉంది. తాజా విచారణలో కోర్టు స్టేను కొనసాగించింది.

కాబట్టి కళ్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాలు పూర్తిగా రద్దయ్యాయని ఇప్పుడే చెప్పడం సరికాదు. ప్రస్తుతం ప్రధాన అంశం కోర్టు విధించిన మధ్యంతర స్టే కొనసాగుతుండటం, దానిని ఎత్తివేయాలన్న ప్రభుత్వ అభ్యర్థనపై కోర్టు ఇంకా తుది నిర్ణయం తీసుకోకపోవడమే.

ఇక భూములు కోల్పోయిన బాధితులకు పరిహారం చెల్లింపు, ప్రభుత్వ ఆర్థిక ప్రాధాన్యతలు, సంక్షేమ పథకాల చట్టబద్ధతపై హైకోర్టు తీసుకునే తదుపరి నిర్ణయం ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది.

గమనిక: పై కథనం కోర్టు విచారణలో నమోదైన వ్యాఖ్యలు, ప్రభుత్వం తరఫు వాదనలు మరియు అందుబాటులో ఉన్న తాజా నివేదికల ఆధారంగా రూపొందించబడింది. కోర్టు వ్యాఖ్యలను తుది తీర్పుగా పరిగణించకూడదు.