తెలంగాణ ప్రభుత్వ వైద్య వ్యవస్థలో సమస్యలు కొత్తవేమీ కావా? కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసి వైద్య పరికరాలు కొనుగోలు చేసినా అవి రోగులకు సేవలుగా ఎందుకు మారడం లేదు? ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లోనే అవసరమైన డయాగ్నస్టిక్ పరీక్షలు అందుతున్నాయా? ఫైర్ సేఫ్టీ, పారిశుద్ధ్యం, ఆంబులెన్స్ సేవలు, బెడ్ కెపాసిటీ, వైద్య సిబ్బంది కొరత వంటి సమస్యలు ఎంతవరకు పరిష్కారమయ్యాయి?

ఇవి ఇప్పుడు 2026లో మళ్లీ పరిశీలించాల్సిన కీలక ప్రశ్నలు.

ముందుగా ఒక విషయం స్పష్టంగా చెప్పాలి. కాగ్ నివేదికలోని గణాంకాలు ఆడిట్ చేసిన కాలానికి సంబంధించిన findings. వాటిని 2026 నాటి ప్రస్తుత పరిస్థితిగా నేరుగా చెప్పకూడదు. అయితే అప్పట్లో గుర్తించిన లోపాలు 2026 నాటికి పరిష్కరించబడ్డాయా లేదా అన్నది మాత్రం తప్పకుండా వెరిఫై చేయాలి.

కోట్ల విలువైన పరికరాలు.. రోగికి సేవ ఎందుకు రాలేదు?

కాగ్ ఆడిట్‌లో కొన్ని ఆసుపత్రుల్లో కొనుగోలు చేసిన పరికరాలు ఇన్‌స్టాల్ కాకపోవడం, వినియోగంలోకి రాకపోవడం వంటి అంశాలు గుర్తించబడ్డాయి. నిలోఫర్‌లో స్టెరిలైజర్, జీజీహెచ్ మహబూబ్‌నగర్‌లో ఎక్స్‌రే మిషన్, మెద్చల్ జిల్లా ఆసుపత్రి, బోధన్, నర్సంపేటలో బ్లడ్ బ్యాంక్ పరికరాలకు సంబంధించిన అంశాలు ఆడిట్‌లో ప్రస్తావించబడ్డాయి.

టెక్నికల్ సమస్యలు, ఎలక్ట్రికల్ వర్క్స్, లైసెన్సులు, ఇన్వాయిస్‌లు, నిర్మాణ సంబంధిత సమస్యలు వంటి కారణాలు కూడా పేర్కొన్నట్లు ఆడిట్ పరిశీలనల్లో కనిపించింది.

అయితే ఇక్కడ అసలు ప్రశ్న ఇదే:

కోట్ల రూపాయల విలువైన పరికరాలు కొనుగోలు చేశారు. కానీ అవి రోగికి అందాల్సిన సేవగా ఎందుకు మారలేదు?

పరికరం కొనుగోలు చేయడం ఒక దశ మాత్రమే. దాన్ని ఇన్‌స్టాల్ చేయాలి. కమిషన్ చేయాలి. అవసరమైన లైసెన్సులు తీసుకోవాలి. శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది ఉండాలి. నిర్వహణ చేయాలి. చివరికి రోగికి సేవ అందాలి.

కాబట్టి 2026లో ప్రతి పరికరం విషయంలో “కొనుగోలు చేశారా?” కంటే “ఇప్పుడు పనిచేస్తుందా? రోజుకు ఎన్ని కేసులు చూస్తోంది?” అనేదే ముఖ్యమైన ప్రశ్న.

డయాగ్నస్టిక్ పరీక్షల కోసం రోగి బయటకు వెళ్లాల్సిందేనా?

డయాగ్నస్టిక్ సదుపాయాల్లో కూడా అసమానతలు ఉన్నట్లు కాగ్ పేర్కొంది.

పరీక్షించిన జిల్లా ఆసుపత్రుల్లో కొన్నింటిలో మాత్రమే MRI సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయని, ప్రభుత్వ మెడికల్ కాలేజ్ ఆసుపత్రుల్లో కూడా అన్ని చోట్ల MRI సదుపాయం లేదని ఆడిట్‌లో పేర్కొన్నట్లు మీ డేటా సూచిస్తోంది.

అల్ట్రాసౌండ్, పాథాలజీ వంటి అవసరమైన పరీక్షలు కూడా అన్ని చోట్ల పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులో లేవని ఆడిట్ పరిశీలనలు సూచిస్తున్నాయి.

దీని ప్రభావం నేరుగా రోగిపై పడుతుంది.

ఒక రోగి ప్రభుత్వ ఆసుపత్రికి వెళ్తాడు. వైద్యుడు పరీక్షలు రాస్తాడు. ఆసుపత్రిలో ఆ పరీక్ష లేకపోతే బయట ప్రైవేట్ డయాగ్నస్టిక్ సెంటర్‌కు వెళ్లాల్సి వస్తుంది.

అంటే చికిత్స ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో జరిగినా, డయాగ్నస్టిక్ ఖర్చు మాత్రం రోగి జేబుపై పడే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.

ఫైర్ సేఫ్టీ.. చిన్న విషయం కాదు

ఆసుపత్రుల్లో ఫైర్ సేఫ్టీ అనేది సాధారణ మౌలిక సదుపాయాల అంశం కాదు. అక్కడ ICU రోగులు, ఆపరేషన్‌లో ఉన్నవారు, చిన్నారులు, వృద్ధులు, వెంటిలేటర్‌పై ఉన్న రోగులు ఉంటారు.

2024లో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో ఫైర్ అలారాలు, స్మోక్ డిటెక్టర్లు, మెయింటెనెన్స్, ఫైర్ సేఫ్టీ వ్యవస్థలలో లోపాలపై అధికారుల సమీక్షల్లో అంశాలు వెలుగులోకి వచ్చినట్లు వార్తా నివేదికలు వచ్చాయి. కొన్ని వ్యవస్థలకు సంవత్సరాలుగా నిర్వహణ లేకపోవడంపై కూడా నివేదికలు వెలువడ్డాయి.

2026లో హైదరాబాద్‌లో సుమారు 800 ఆసుపత్రులను తనిఖీ చేసి, సుమారు 230 ఆసుపత్రులకు ఫైర్ సేఫ్టీ నోటీసులు ఇచ్చినట్లు వార్తలు వచ్చాయి.

అయితే ఇక్కడ ఒక కీలకమైన క్లారిటీ అవసరం.

ఆ 230 ఆసుపత్రుల్లో ఎన్ని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు? ఎన్ని ప్రైవేట్ ఆసుపత్రులు?

ఎందుకంటే మొత్తం 230 సంఖ్యను తీసుకుని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల పరిస్థితిపై నేరుగా తీర్పు ఇవ్వడం సరైంది కాదు.

అందుకే 2026లో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల వారీగా ఫైర్ NOC, fire alarm, smoke detector, sprinkler system, emergency exits, fire drills, maintenance records వంటి అంశాలను ప్రత్యేకంగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

పారిశుద్ధ్యం కూడా పేషెంట్ సేఫ్టీ సమస్యే

2025లో హైదరాబాద్‌లోని కొన్ని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల కిచెన్ ఇన్స్పెక్షన్లలో garbage disposal, food storage, water quality, documentation, kitchen staff training, drainage overflow, pest control, unhygienic surroundings వంటి అంశాలపై సమస్యలు నమోదైనట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.

కోటి ప్రభుత్వ ENT ఆసుపత్రిలో సుమారు రెండు వారాల పాటు sewage overflow కొనసాగినట్లు వచ్చిన వార్తలు కూడా ఆసుపత్రి పారిశుద్ధ్యంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తాయి.

250 బెడ్ల ఆసుపత్రికి రోజుకు సుమారు 1,200 OP రోగులు వస్తున్న సందర్భంలో మురుగునీరు నిలవడం కేవలం క్లీన్లీనెస్ సమస్యగా చూడలేం.

ఇది infection control, patient safetyకి సంబంధించిన అంశం.

ఎమర్జెన్సీలో ఆంబులెన్స్ సమయానికి వస్తుందా?

అత్యవసర వైద్యంలో ఒక్క నిమిషం కూడా కీలకం.

కాగ్ ఆడిట్ కాలానికి సంబంధించిన గణాంకాల్లో 15 జిల్లాలకు అవసరమైన 52 Advanced Life Support Ambulancesకు బదులుగా 30 మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నట్లు, అంటే అవసరంలో సుమారు 58 శాతం మాత్రమే ఉన్నట్లు పేర్కొన్న డేటా ఉంది.

అదే ఆడిట్‌లో వేలాది అత్యవసర కేసుల్లో ambulance response time 30 నిమిషాలకు మించిందని, 57,398 కేసుల్లో ఆంబులెన్స్ ఒక గంట తర్వాత చేరినట్లు పేర్కొన్న గణాంకాలు ఉన్నాయి.

అయితే ఇవి CAG audit-era figures. 2026 పరిస్థితిగా వీటిని చెప్పకూడదు.

కానీ 2026లో తప్పకుండా తెలుసుకోవాల్సింది:

ప్రస్తుతం ఎన్ని ALS ambulances ఉన్నాయి? వాటిలో ఎన్ని పనిచేస్తున్నాయి? సగటు response time ఎంత? గ్రామీణ, గిరిజన ప్రాంతాల్లో response time ఎంత?

ఆంబులెన్స్ ఆలస్యం అయితే referral ఆలస్యం అవుతుంది. Referral ఆలస్యం అయితే treatment ఆలస్యం అవుతుంది. చివరికి రోగి రిస్క్ పెరగవచ్చు.

రిఫరల్ సిస్టమ్ ఎక్కడ విఫలమవుతోంది?

ఆదర్శంగా ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యవస్థలో ఒక స్పష్టమైన referral chain ఉండాలి.

Sub Centre → PHC → CHC → Area Hospital → District Hospital → Teaching Hospital

ఈ చైన్‌లో ఏదైనా స్థాయి సరిగా పనిచేయకపోతే రోగి సమయం, డబ్బు, ఆరోగ్య రిస్క్ — మూడు కోల్పోయే అవకాశం ఉంది.

కాగ్ పరీక్షించిన ఆసుపత్రుల్లో referral ratesలో కూడా తేడాలు కనిపించినట్లు మీ డేటా సూచిస్తోంది. ఉదాహరణకు గోల్కొండ ఏరియా హాస్పిటల్‌లో referral rate 12 శాతం, మల్కాజ్‌గిరి ఏరియా హాస్పిటల్‌లో 1 శాతంగా నమోదైనట్లు పేర్కొంటున్నారు.

ఇంత తేడా ఎందుకు?

ఎక్కడ advanced treatment అందుబాటులో ఉంది? ఎక్కడ లేదు? ఏ సేవ లేకపోవడంతో referral చేస్తున్నారు? ఎక్కడ referral అవసరం తక్కువగా ఉంది?

ఇవి 2026 ground investigationలో మళ్లీ verify చేయాల్సిన ప్రశ్నలు.

2016 నుంచి సమస్యలేనా?

తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యవస్థలో manpower, medicines, equipment, infrastructure, emergency services వంటి అంశాల్లో deficiencies గతంలోనే నమోదయ్యాయి.

అంటే ఇవన్నీ 2026లో ఒక్కసారిగా పుట్టిన సమస్యలు కావు.

2016–17 నుంచి structural problems నమోదయ్యాయని, 2016–18 నుంచి 2021–22 వరకు పబ్లిక్ హెల్త్ సిస్టమ్‌పై జరిగిన ఆడిట్ పరిశీలనల్లో కూడా పలు లోపాలు కనిపించాయని మీ డేటా సూచిస్తోంది.

2024లో కాగ్ నివేదిక ద్వారా కొన్ని అంశాలు అధికారికంగా వెలుగులోకి వచ్చాయి. 2025–26లో కొన్ని సమస్యలు కొత్త రూపంలో కనిపిస్తున్నాయి.

అందుకే అసలు investigative question:

ఎనిమిది నుంచి పది సంవత్సరాలుగా ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యవస్థలో కొన్ని structural problems వివిధ రూపాల్లో కొనసాగుతున్నాయా?

దానికి సమాధానం తెలుసుకోవాలంటే పాత audit findingsను 2026 ground dataతో పోల్చాలి.

జిల్లా వారీగా పరిస్థితి

ఆదిలాబాద్

కాగ్ కాలానికి సంబంధించిన గణాంకాల్లో సుమారు 34 శాతం bed shortageగా నమోదైన నేపథ్యంలో 2026లో RIMS ఆదిలాబాద్ పరిస్థితిని పరిశీలించాలి.

Sanctioned doctors ఎంతమంది? Working doctors ఎంతమంది? Specialists ఎంతమంది? Nursing vacancies ఎంత? ICU beds ఎన్ని? CT/MRI సేవలు ఎలా ఉన్నాయి?

ముఖ్యంగా గిరిజన ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే రోగులు specialist treatment కోసం ఎక్కడికి referral అవుతున్నారు? స్థానికంగానే అవసరమైన వైద్యం అందుతోందా?

కొమురం భీం ఆసిఫాబాద్

కాగ్ గణాంకాల్లో సుమారు 82 శాతం bed shortageగా నమోదైన జిల్లా.

అందుకే 2026లో ఇక్కడ ఎంత మార్పు వచ్చిందన్నది కీలకం.

Specialist doctors, emergency services, ambulances, blood services, child emergencies, tribal PHC–CHC–district referral chainపై ప్రత్యేక దృష్టి అవసరం.

మంచిర్యాల

సుమారు 28 శాతం bed shortageగా నమోదైన నేపథ్యంలో district hospital capacity, ICU, trauma care, specialists, dialysis, diagnostics, కరీంనగర్ లేదా హైదరాబాద్ referralsను పరిశీలించాలి.

నిర్మల్

సుమారు 67 శాతం bed shortageగా నమోదైన నేపథ్యంలో beds మాత్రమే కాదు — doctors, specialists, anaesthesia, surgeons, emergency OT, blood bank, CT/MRI, diagnostics వంటి అంశాలను చూడాలి.

నిర్మల్‌లో ఆసుపత్రి ఉంది. కానీ అత్యవసర చికిత్స పూర్తిస్థాయిలో స్థానికంగానే అందుతోందా?

ఇదే ప్రధాన ప్రశ్న.

నిజామాబాద్

సుమారు 40 శాతం bed shortageగా నమోదైన నేపథ్యంలో GGH నిజామాబాద్, బోధన్ ఏరియా హాస్పిటల్ కీలకం.

ICU, oxygen beds, dialysis, cardiac services, oncology, emergency careతో పాటు బోధన్ నుంచి నిజామాబాద్‌కు వచ్చే referral loadను కూడా చూడాలి.

నిజామాబాద్ referral centreగా ఎదిగితే, దానికి అనుగుణంగా capacity కూడా పెరిగిందా?

జగిత్యాల

సుమారు 47 శాతం bed shortage.

Area Hospital capacity, specialists, emergency OT, obstetrics, paediatrics, diagnostics వంటి సేవలు ఎంతవరకు అందుతున్నాయో చూడాలి.

కరీంనగర్‌కు referral ఎంత జరుగుతోంది? ఎందుకు జరుగుతోంది? అన్నది కూడా పరిశీలించాలి.

పెద్దపల్లి

సుమారు 37 శాతం bed shortageగా నమోదైన నేపథ్యంలో పారిశ్రామిక ప్రాంతం కావడం వల్ల trauma, industrial accidents, respiratory diseases, emergency care, ICU preparednessపై ప్రత్యేక దృష్టి అవసరం.

రాజన్న సిరిసిల్ల

సుమారు 53 శాతం bed shortageగా నమోదైన నేపథ్యంలో doctors, nurses, ICU, OT, maternal care, emergency servicesను పరిశీలించాలి.

జిల్లా ఏర్పడి సంవత్సరాలు గడిచినా tertiary treatment కోసం బయటకు వెళ్లాల్సిందేనా?

కరీంనగర్

సుమారు 32 శాతం bed shortageగా నమోదైనప్పటికీ కరీంనగర్‌ను ఒంటరిగా చూడకూడదు.

జగిత్యాల, పెద్దపల్లి, రాజన్న సిరిసిల్ల నుంచి వచ్చే referral loadను కూడా కలిపి చూడాలి.

OPD, emergency load, ICU occupancy, specialists, surgery waiting time, diagnostics, blood bank capacity — అన్నింటినీ పరిశీలించాలి.

చుట్టుపక్కల జిల్లాల రోగుల భారమంతా కరీంనగర్‌పైనే పడుతోందా?

ఇది కీలకమైన ప్రశ్న.

జయశంకర్ భూపాలపల్లి

సుమారు 52 శాతం bed shortage.

Remote మరియు tribal areas ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ambulance response, emergency care, anaesthesia, obstetrics, ICU, referral distance కీలకం.

ములుగు

సుమారు 49 శాతం bed shortageగా నమోదైన నేపథ్యంలో 2023లో doctor vacancy 55 శాతం, nursing vacancy 68 శాతం, pharmacist vacancy 58 శాతంగా నమోదైనట్లు ఉన్న డేటాను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

కానీ 2026లో ప్రస్తుత vacancy position ఏమిటి?

ఆసుపత్రి ఉంది. కానీ దాన్ని నడిపించే doctors, nurses, pharmacists సరిపోతున్నారా?

వరంగల్–హనుమకొండ

ఇక్కడ గణాంకాలను కలిపి చెప్పడంలో చాలా జాగ్రత్త అవసరం.

వరంగల్‌కు CAG figure ప్రకారం సుమారు 85 శాతం bed shortageగా వచ్చినా, హనుమకొండకు audit methodologyలో 87 శాతం “excess” అనే ప్రత్యేక figure వచ్చిందని మీరు పేర్కొంటున్నారు.

కాబట్టి హనుమకొండ 87 శాతాన్ని bed shortageగా మార్చి, వరంగల్ 85 శాతంతో కలిపి “వరంగల్ మొత్తం 85 శాతం bed shortage” అని చెప్పకూడదు.

రెండు figuresకు అర్థం, denominator, methodology వేర్వేరుగా ఉండే అవకాశం ఉంది. Final reportingకు ముందు అసలు CAG table మరియు methodologyని చూసి మాత్రమే category ఖరారు చేయాలి.

2026లో అసలు పరీక్ష ఇదే

కాగ్ ఒకప్పుడు లోపాన్ని గుర్తించింది కాబట్టి ఆ లోపం ఇప్పటికీ ఉందని చెప్పడం సరైంది కాదు.

అదే సమయంలో ప్రభుత్వం ఒకసారి చర్యలు తీసుకున్నామని చెప్పిందని సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారమైందని కూడా భావించలేం.

అందుకే 2026 investigationలో ప్రతి అంశాన్ని Audit Finding vs Current Ground Realityగా పోల్చాలి.

పరికరం కొనుగోలు చేశారా?
ఇన్‌స్టాల్ చేశారా?

ఇన్‌స్టాల్ చేశారా?
పనిచేస్తుందా?

పనిచేస్తుందా?
రోజుకు ఎంతమంది రోగులకు సేవ అందుతోంది?

బెడ్లు ఉన్నాయా?
అందుకు సరిపడా doctors, nurses ఉన్నారా?

డాక్టర్లు ఉన్నారా?
అవసరమైన specialists ఉన్నారా?

Equipment ఉందా?
Diagnostic service నిజంగా అందుతోందా?

Emergency ఉందా?
Ambulance సమయానికి వస్తుందా?

Referral జరుగుతోందా?
ఎందుకు referral చేస్తున్నారు?

ఇదే ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యవస్థను కొలిచే అసలు పరీక్ష.

కాగ్ గుర్తించిన గ్యాప్‌లు పాతవి కావచ్చు. కానీ 2026 నాటికి ఆ గ్యాప్‌లు మూసుకుపోయాయా? లేక కొత్త రూపంలో కొనసాగుతున్నాయా?

ప్రజలకు కావాల్సిన అసలు సమాధానం ఇదే.